Người đứng sau màn phun nước cầu Rồng và cuộc sống ít ai biết ở tuổi 75

Hơn 1 tuần chạy đua chế tạo hệ thống phun nước

21h mỗi tối cuối tuần, đông đảo du khách đổ về cầu Rồng bên sông Hàn để xem màn trình diễn phun lửa, phun nước. Giữa tiếng reo hò, kỹ sư Phan Đình Phương (75 tuổi) lặng lẽ nhìn lại công trình gắn với cuộc chạy đua sáng chế đầy áp lực của mình hơn 13 năm trước.

Thời điểm đó, ông Phương là Giám đốc Công ty CP Khoa học công nghệ An Sinh Xanh, hoạt động trong lĩnh vực khoa học công nghệ. Ông cùng các cộng sự phát triển giải pháp phun nước riêng cho cầu Rồng, ứng dụng công nghệ do ông sáng chế mang tên “bùng nổ thủy khí hóa sương”.

Người dân và du khách háo hức xem cầu Rồng phun lửa, phun nước. Ảnh: T.T

Ông Phương kể, cuối tháng 2/2013, lãnh đạo TP Đà Nẵng yêu cầu cầu Rồng phải có màn phun lửa và phun nước trong ngày khánh thành. Nhà thầu nước ngoài đã có phương án phun lửa, nhưng bài toán phun nước vẫn chưa có lời giải. Khi đội ngũ thi công tìm đến, thời gian còn lại chỉ hơn 1 tuần.

Lên cầu khảo sát, ông Phương nhận ra thách thức lớn nhất là làm sao đưa đường ống vào kết cấu đã hoàn thiện mà không ảnh hưởng đến công trình.

“Lúc đó tôi tự đặt câu hỏi lớn, làm thế nào để con rồng phun được nước? Chẳng lẽ lại phá công trình ra để lắp đặt hệ thống?”, ông nhớ lại.

Kỹ sư Phan Đình Phương bên cầu Rồng

Để đưa nước lên miệng rồng, ông tính toán cần một bồn chứa nước và khí nén đường kính hơn 3m, dài hơn 10m bằng thép chịu được áp suất cao. Tìm khắp thành phố không có đơn vị nhận chế tạo, ông phải nhờ một người thầy tại Trường Đại học Bách khoa (Đại học Đà Nẵng). May mắn, người thầy này đã nhận lời giúp đỡ và chiếc bồn khổng lồ đã ra đời sau nhiều ngày sáng chế.

Bồn phải chôn dưới đất nên cần giải pháp chống ăn mòn. Sau nhiều phương án không đáp ứng yêu cầu, ông và cộng sự quyết định dùng nhựa đường đun nóng phủ lên bề mặt kim loại.

Do kích thước quá lớn, chiếc bồn được vận chuyển lúc 0h, sau đó dùng 2 xe cẩu đưa vào vị trí dưới gầm cầu.

Bài toán tiếp theo là cấp nước. Thay vì lấy nước sông Hàn, ông Phương chọn nguồn nước sạch của thành phố nhằm hạn chế rác, cặn bẩn gây tắc hệ thống và bảo đảm an toàn cho du khách.

“Đã phun lên đầu hàng nghìn du khách thì phải dùng nước sạch của thành phố. Nước sông lúc đục, lúc trong, còn rác có thể làm tắc hệ thống, không thể chủ quan được”, ông nói.

Cầu Rồng bắc qua sông Hàn là địa điểm nổi tiếng du khách thường check-in khi đến Đà Nẵng

Để nối nguồn nước với bồn chứa, nhóm phải đào đường Trần Hưng Đạo, triển khai từ 0h và hoàn tất trong đêm để sáng hôm sau giao thông trở lại bình thường. Từ bồn đến miệng rồng là khoảng cách hàng trăm mét, các đoạn ống phải được luồn qua những khe hẹp ở chân cầu rồi kết nối lại.

Luồng nước vút xa hơn 250m trong lần thử đầu tiên

Mục tiêu của ông Phương không chỉ là khiến đầu rồng phun nước mà còn tạo luồng phun mạnh, lan rộng thành màn sương trắng giữa không trung. Với công nghệ bùng nổ thủy khí hóa sương, theo ông, 1m³ nước có thể tạo thành khoảng 1.300m³ hơi sương.

Hệ thống phun lửa và nước được lắp ở "miệng Rồng"

Để tạo đủ áp lực, ông đặt mua máy nén khí 3 piston từ Hà Nội, đưa không khí vào bồn chứa ở áp suất cao. Tuy nhiên, do phần đầu rồng đã hoàn thiện, đường ống phải đi vòng qua vị trí răng rồng, không thể bố trí ở góc khoảng 45 độ như ông mong muốn.

Ngày 29/3/2013, cầu Rồng khánh thành.

Khi được hỏi nước có thể phun xa bao nhiêu, ông chưa thể trả lời chính xác. Bởi hệ thống hoàn chỉnh vẫn chưa từng được thử nghiệm ngay trên cầu.

“Thú thật ngày khánh thành cũng là lần đầu tiên tôi thử nghiệm phun nước cho rồng”, ông kể.

Công tắc được bật, luồng nước trắng xóa bất ngờ phóng ra, vút xa hơn 250m, khiến đám đông vỡ òa trong tiếng vỗ tay, reo hò.

Tài sản quý giá nhất ông Phương cẩn thận lưu giữ đến nay là những sáng chế được cấp

Sau công trình ấy, công ty do ông Phương điều hành đến nay không còn hoạt động. Ở tuổi 75, ông sống trong căn nhà trọ nhỏ, ẩm thấp, nằm sâu trong con hẻm bên đường ray tàu. Tài sản quý giá mà ông giữ lại sau nhiều năm nghiên cứu có lẽ là hàng loạt bằng sáng chế được cấp trong nước và quốc tế.

Những sáng chế ấy ghi dấu hành trình sáng tạo của một kỹ sư dành phần lớn cuộc đời cho khoa học, dù con đường đưa các nghiên cứu thành giá trị kinh tế không phải lúc nào cũng thuận lợi.

Nhắc lại quãng thời gian điều hành doanh nghiệp, ông Phương không giấu sự tiếc nuối. Ông cho rằng mình và các cộng sự dành phần lớn tâm sức nghiên cứu, tìm tòi, chế tạo mà chưa tính toán tốt việc phát huy các thành quả.

“Mỗi người có một năng khiếu. Có lẽ chúng tôi tập trung quá nhiều vào nghiên cứu, sáng chế mà chưa giỏi việc phát huy những thành quả ấy để tạo ra kinh tế, duy trì công ty”, ông chia sẻ.

Ông Võ Thành Được, Tổng Giám đốc Công ty CP Cầu đường Đà Nẵng, xác nhận kỹ sư Phan Đình Phương là người sáng chế hệ thống phun nước trên cầu Rồng. Hiện công ty đảm nhiệm vận hành, bảo trì hệ thống. Cầu trình diễn phun lửa, phun nước lúc 21h các tối thứ Sáu, thứ Bảy và Chủ nhật hằng tuần.