Theo các chuyên gia, câu chuyện tái thiết đô thị Vĩnh Hưng không chỉ là những bản vẽ quy hoạch hay những công trình sẽ được xây dựng, mà còn là tương lai của một vùng đất, là chất lượng sống của cộng đồng dân cư, là những ngôi nhà, sinh kế và mối gắn bó của người dân với nơi mình đã sống qua nhiều năm tháng.
Tại tọa đàm, ông Ngô Mạnh Cường, Phó chủ tịch UBND phường Vĩnh Hưng (TP.Hà Nội) chia sẻ sau khi sáp nhập, phường Vĩnh Hưng cách Hồ Gươm khoảng 4 km, có diện tích 4,47 km2, dân số khoảng 80.000 người, giữ vai trò là khu vực nội đô mở rộng kết nối trung tâm với hướng phát triển phía nam và đông nam Thủ đô.
Hiện trạng khu vực phát triển manh mún, thiếu quy chế quản lý trật tự xây dựng, nguy cơ mất an toàn phòng cháy chữa cháy cao; mạng lưới giao thông ngõ xóm chật hẹp (3 - 4m). Đường không có lề đường, đường chính quá tải lưu lượng, gây ách tắc giao thông, kẹt xe quanh năm.
Trong khi đó, hạ tầng xã hội thiếu hụt nghiêm trọng như thiếu công viên, cây xanh, trường học phân tán, chợ cóc/chợ tạm gây ô nhiễm. Tài nguyên đất đai bị lãng phí và môi trường bị suy giảm khi kênh mương thải, thoát nước chưa được quy hoạch bài bản nên chỉ cần mưa lớn 30 phút là có thể bị ngập nặng, không đi lại được.
Cũng theo ông Ngô Mạnh Cường, sau khi sáp nhập, hệ thống hạ tầng của phường không được đầu tư xây dựng theo quy hoạch, không gian cây xanh, công cộng, vui chơi giải trí cho người dân gần như không có khiến đời sống người dân bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Chính vì vậy, dự án chỉnh trang, tái thiết Vĩnh Hưng đã được phê duyệt trên tổng diện tích 447ha, trong đó chỉnh trang hơn một nửa diện tích.
Ủng hộ việc chọn Vĩnh Hưng làm điểm đột phá tái thiết đô thị của Hà Nội trong tầm nhìn quy hoạch 100 năm, TS-KTS Đào Ngọc Nghiêm cho rằng khu vực này đang đứng trước cơ hội thành trung tâm hiện đại ở trục phát triển phía đông Thủ đô.
Theo ông Nghiêm, trong quy hoạch mới, Hà Nội không còn phát triển theo mô hình chùm đô thị vệ tinh nữa mà chuyển sang mô hình 9 cực phát triển. "Vĩnh Hưng được xác định là cực phát triển phía đông, một trong 9 cực phát triển quan trọng của Thủ đô", ông Nghiêm nói.
Thứ hai, về mặt chức năng, Hà Nội quyết tâm xây dựng Vĩnh Hưng trở thành khu trung tâm dịch vụ và thương mại hiện đại nhằm giảm áp lực cho khu vực nội đô. Người dân Vĩnh Hưng trước đây vốn có đời sống tương đối khó khăn ở vùng ven sông, nay sẽ được nâng cao chất lượng cuộc sống với hạ tầng dịch vụ văn minh, hiện đại.
Thứ ba, đặc trưng của xã Vĩnh Hưng là quy mô dân số không quá lớn nhưng diện tích đất đai lại rộng gấp đôi so với các phường/xã khác. Đây là khu vực rất thuận lợi để chuyển hóa phát triển theo mô hình TOD (đô thị gắn với giao thông công cộng).
Vĩnh Hưng nằm ở vị trí đắc địa giữa tuyến đường sắt đô thị và giữa các cây cầu huyết mạch như cầu Thanh Trì, cầu Vĩnh Tuy, đặc biệt là cầu Cự Khối kết nối dễ dàng sang Long Biên và đi các tỉnh phía đông.
Từ một vùng ngoại vi cách đây 30 năm, Vĩnh Hưng nay đã đứng trước cơ hội đột phá trở thành trung tâm hiện đại ở trục phát triển phía đông. Để thực hiện nhiệm vụ nặng nề này, theo ông Nghiêm, đã có cơ sở pháp lý và thực tiễn rất đồng bộ.
Tại tọa đàm PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cũng khẳng định dự án tái thiết đô thị Vĩnh Hưng phải tránh tình trạng chậm trễ, nhùng nhằng pháp lý sẽ khiến giá đất thay đổi, tạo kẽ hở cho đầu cơ và làm nảy sinh tâm lý hoang mang trong dân chúng. Chính quyền thành phố phải đưa ra các cam kết pháp lý bằng văn bản ngay từ đầu để đảm bảo quyền lợi chính đáng cho người dân.
Bên cạnh đó, Hà Nội cần lựa chọn các nhà đầu tư có năng lực thực sự, cam kết tiến độ dứt điểm, tránh trường hợp "xí đất" rồi bán lại hoặc bỏ dở giữa chừng làm ảnh hưởng đến đời sống người dân.
Gợi ý triển khai dự án, ông Thiên cho rằng, để tạo sự đồng thuận cao nhất trong nhân dân, công tác truyền thông và vận động đóng vai trò then chốt. UBND TP.Hà Nội không nên giao toàn bộ trách nhiệm đối thoại cho chính quyền cấp phường/xã khi cấp này vốn hạn chế về thẩm quyền, nguồn lực cũng như cơ chế giải quyết.
"UBND TP.Hà Nội nên chủ động đứng ra tổ chức các cuộc đối thoại trực tiếp ở cấp thành phố, có sự tham gia của các chuyên gia kinh tế, kiến trúc sư và quy hoạch hàng đầu. Khi người dân được tiếp cận thông tin, thông tin được giải thích công khai, minh bạch và khoa học sẽ giải tỏa các xung đột lợi ích, tạo niềm tin vững chắc để người dân đồng hành cùng dự án", ông Thiên nói và nhấn mạnh: Chúng ta đang làm một việc rất tốt cho thủ đô, cho đất nước. Chắc chắn là muốn tốt cho dân thì không có cản trở gì cả.