GS Đặng Hùng Võ: Đánh thuế bất động sản bỏ hoang từ 1-5% mỗi năm mới đủ sức răn đe

GS Đặng Hùng Võ

Mới đây, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, chống lãng phí và thể chế hóa Nghị quyết 21 của Trung ương, Chính phủ đề xuất bổ sung quy định đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng, chậm đưa vào sử dụng áp dụng mức thuế suất 0,2% và không áp dụng hạn mức.

Tại phiên thảo luận của Quốc hội (tháng 10/2026) về các dự án luật thuế, đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân (TP.HCM) từng nhận định nguồn lực bị chôn trong đất bỏ hoang là nguồn lực chết, đồng thời cho rằng đánh thuế là công cụ kinh tế để thúc đẩy dòng vốn và đất đai chuyển hóa thành của cải thực cho xã hội.

Trong khi đó, đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) đề xuất đánh thuế thật mạnh vào đất bỏ hoang, dự án chậm tiến độ để buộc chủ đầu tư phải chuyển nhượng cho người khác nếu không triển khai.

Chia sẻ trong tọa đàm liên quan đến tác động của Nghị quyết 21 đối với thị trường bất động sản trên VTC News, GS Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường ch biết, thực tế, Nghị quyết 18 năm 2022 đã đề cập rất mạnh mẽ đến vấn đề này. Trước đó, nhiều ý kiến cũng nhấn mạnh yêu cầu không để đất đai, bất động sản nằm bất động, khiến nguồn tiền bị chôn trong tài sản không được đưa vào hoạt động kinh tế. Đến nay, Nghị quyết 21 tiếp tục nhấn mạnh định hướng đó.

“Ai cũng hiểu rằng khi tiền bị chôn trong đất đai, bất động sản không được sử dụng, dòng tiền vốn đang vận động trong nền kinh tế sẽ bị đình trệ. Tuy nhiên, từ năm 2022 đến nay, vấn đề này vẫn chưa được giải quyết triệt để. Theo tôi, nội dung này không chỉ liên quan đến Luật Đất đai mà còn thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về thuế; thậm chí, có thể xem xét ban hành riêng một luật thuế đối với bất động sản không được đưa vào sử dụng”, GS Đặng Hùng Võ nhấn mạnh.

Tuy nhiên, theo quan điểm của vị giáo sư, chỉ ban hành một luật thuế để đánh vào bất động sản bỏ hoang là chưa đủ. Ngay trong hệ thống quy định hiện nay vẫn chưa có khái niệm và tiêu chí rõ ràng để xác định thế nào là nhà, đất bỏ hoang. Thứ hai, cần giải quyết bài toán liên thông dữ liệu để có thể xác định chính xác bất động sản nào thực sự không được đưa vào sử dụng.

“Ví dụ, một người như tôi sở hữu bao nhiêu bất động sản thì cần có dữ liệu để xác định. Sau đó, mức thuế áp dụng cũng phải đủ lớn, chẳng hạn 1%, 2%, 3% hoặc 5% mỗi năm, chứ không chỉ ở mức 0,2%, mới có thể tạo sức răn đe. Vấn đề tiếp theo là cơ quan nào sẽ chịu trách nhiệm quản lý và thực thi chính sách này”, ông nói.

Ông Võ cho rằng sớm hay muộn, bất động sản bỏ hoang cũng sẽ phải chịu thuế, bởi định hướng này đã được đặt ra trong các nghị quyết. Các nhà đầu tư cũng cần hiểu rằng khi chủ trương đã có, chính sách có thể được hiện thực hóa trong tương lai, dù là 5 năm, 7 năm hay 10 năm nữa. Ông đánh giá tích cực việc Nhà nước đưa ra định hướng từ sớm và có lộ trình triển khai để nhà đầu tư từng bước điều chỉnh kế hoạch.

GS Đặng Hùng Võ cũng cho biết đưa bất động sản vào sử dụng có nghĩa là phải có người ở hoặc có hoạt động kinh tế diễn ra tại đó, chẳng hạn một đơn vị thuê mặt bằng làm trụ sở hay phục vụ sản xuất, kinh doanh.

Chẳng hạn, Trung Quốc có thể sử dụng camera để nhận biết tình trạng sử dụng tại các khu nhà để nhận diện những khu nhà đóng cửa, không có người qua lại; hoặc có thể kiểm tra dữ liệu tiêu thụ điện, nước tại từng địa chỉ. Theo ông, nếu xác định được những bất động sản không được đưa vào sử dụng và có cơ chế xử lý phù hợp, thị trường bất động sản có thể chuyển biến tích cực ngay lập tức.

Tại các nước công nghiệp phương Tây, ông Võ cho biết việc đưa tiền vào các hoạt động đầu tư mới được xem là hướng đi hiệu quả, chẳng hạn đầu tư chứng khoán hoặc rót vốn vào các dự án sản xuất, kinh doanh. Cách làm này tạo ra hoạt động kinh tế thay vì để tiền nằm im trong đất đai, bất động sản. Trong khi đó, người phương Đông nói chung vẫn có xu hướng coi bất động sản là tài sản tích lũy để truyền lại cho thế hệ sau.

“Vì vậy, vấn đề cốt lõi là thay đổi quan niệm về bất động sản: không nên chỉ coi đây là nơi cất giữ tiền. Khi bất động sản không còn là kênh tích trữ tài sản chủ yếu, dòng vốn có thể được chuyển hướng nhiều hơn sang sản xuất và kinh doanh dịch vụ. Theo tôi, đây là một trong những nguyên tắc phát triển kinh tế có thể rút ra từ kinh nghiệm của các nước”, ông nhấn mạnh.