ĐBQH: Cần siết giá bán lại nhà ở xã hội sau 5 năm

Chiều 28/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội tiến hành thảo luận tại hội trường về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), trong đó các quy định liên quan đến phát triển, quản lý và sử dụng nhà ở xã hội nhận được nhiều ý kiến góp ý.

Làm rõ nguyên tắc kiểm soát giá bán lại sau 5 năm

Tham gia nêu ý kiến, ĐBQH Lý Anh Thư (đoàn An Giang) đồng tình với việc giới hạn giá bán trong thời hạn 5 năm nhằm hạn chế đầu cơ, trục lợi chính sách. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng dự thảo cần làm rõ nguyên tắc kiểm soát giá bán lại sau thời hạn này.

ĐBQH Lý Anh Thư (Ảnh: Media Quốc hội).

Theo đại biểu, trong bối cảnh nhu cầu nhà ở xã hội còn lớn, nguồn cung chưa đáp ứng đầy đủ, trong khi giá nhà ở thương mại ngày càng vượt quá khả năng chi trả của người dân, việc chưa có cơ chế kiểm soát giá bán lại có thể làm giảm cơ hội tiếp cận nhà ở của những người thực sự có nhu cầu.

Trên thực tế, dù nhà ở xã hội được bán lại với giá thấp hơn nhà ở thương mại, mức giá này vẫn có thể cao hơn đáng kể so với giá ban đầu. Khi đó, người bán có thể thu được khoản chênh lệch lớn từ chính sách hỗ trợ của Nhà nước, trong khi người mua thuộc diện được hưởng chính sách phải chịu mức giá cao hơn nhiều so với khả năng chi trả dự kiến.

Đại biểu nhận định điều này có thể làm giảm ý nghĩa an sinh của chính sách nhà ở xã hội. Vì vậy, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu cơ chế xác định giá bán lại sau 5 năm dựa trên giá mua ban đầu và chỉ số hoặc hệ số điều chỉnh do cơ quan có thẩm quyền xác định, có thể tính đến biến động hợp lý của chi phí xây dựng và mặt bằng giá.

Đại biểu lưu ý mục tiêu của cơ chế này không phải hạn chế quyền định đoạt tài sản hợp pháp của người mua, mà là bảo đảm hài hòa giữa quyền lợi của người đã mua nhà và mục tiêu hỗ trợ những người có thu nhập thấp tiếp cận nhà ở.

"Khi nhà ở xã hội được hình thành từ chính sách ưu đãi của Nhà nước, việc chuyển nhượng cần duy trì được tinh thần và mục tiêu an sinh mà chính sách hướng tới", đại biểu Lý Anh Thư nêu rõ.

Theo đại biểu, quy định rõ nguyên tắc xác định giá bán lại sau 5 năm sẽ góp phần hạn chế đầu cơ, bảo đảm công bằng trong tiếp cận nhà ở và nâng cao hiệu quả thực chất của chính sách.

Cân nhắc kỹ tác động đến quyền tài sản và khả năng chuyển nhượng của người dân

Về quy định bán lại nhà ở xã hội, ĐBQH Võ Ngọc Thanh Trúc (đoàn Tp.Hồ Chí Minh) cho biết, dự thảo quy định sau 5 năm, người mua nhà ở xã hội chỉ được bán lại cho đối tượng đủ điều kiện mua nhà ở xã hội. Đây là thay đổi đáng kể so với Luật Nhà ở năm 2023.

ĐBQH Võ Ngọc Thanh Trúc (Ảnh: Media Quốc hội).

Đại biểu đồng tình với mục tiêu ngăn chặn việc trục lợi chính sách, nhưng đề nghị cân nhắc kỹ tác động đến quyền tài sản và khả năng chuyển nhượng của người dân.

"Trong vòng đời của một gia đình, sẽ có những biến cố buộc họ phải bán tài sản duy nhất: chuyển nơi công tác, chữa bệnh hiểm nghèo, hoặc thay đổi nơi sinh sống. Việc bắt buộc chỉ được bán cho "đối tượng đủ điều kiện" với "giá tối đa bằng giá hợp đồng" là một rào cản quá lớn, tạo ra sự bó buộc bất hợp lý khi hoàn cảnh cuộc sống thay đổi", đại biểu nói.

Thay vì trói buộc quyền tài sản, đại biểu đề nghị thiết kế cơ chế: Ưu tiên bán lại cho người đủ điều kiện hoặc chủ đầu tư trong một thời hạn xác định, với nguyên tắc xác định giá công khai, minh bạch.

"Nếu không có người mua phù hợp, có thể xem xét cho chuyển nhượng có điều kiện, đồng thời hoàn trả phần ưu đãi của Nhà nước theo quy định. Cơ chế này vừa chống được trục lợi chính sách, vừa bảo vệ quyền tài sản chính đáng của công dân", đại biểu nêu ý kiến.

Cũng ủng hộ việc quy định mức giá bán lại nhà xã hội, ĐBQH Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) cho rằng "nếu khống chế giá ở mức thấp lại hạn chế quyền tài sản của chủ sở hữu".

Đại biểu Bình đề xuất nghiên cứu cơ chế chủ đầu tư, quỹ nhà ở hoặc tổ chức được Nhà nước giao nhiệm vụ có quyền ưu tiên mua lại, đưa số căn này về quỹ nhà chính sách chung.

ĐBQH Trương Hồ Hải (Ảnh: Media Quốc hội).

ĐBQH Trương Hồ Hải (đoàn An Giang) cho rằng, dự thảo đã có định hướng thu hẹp đối tượng được mua lại nhà ở xã hội sau thời hạn 5 năm, nhưng cần làm rõ hơn giá bán, cơ chế hậu kiểm và chế tài đối với hành vi lách luật.

Theo đại biểu, do chính sách nhà ở xã hội sử dụng nguồn ưu đãi của Nhà nước, việc kiểm tra cần được thực hiện ở tất cả các khâu, đồng thời tăng cường hậu kiểm và kết nối dữ liệu nhà ở, đất đai, dân cư.

Giải pháp này nhằm hạn chế tình trạng kê khai không trung thực, đầu cơ, hưởng chính sách nhiều lần hoặc thực hiện các hình thức biến tướng khác, như tặng cho tài sản cho cha mẹ, người thân để đáp ứng điều kiện thụ hưởng.