Biến đổi khí hậu làm trì hoãn kỷ băng hà tiếp theo trên Trái Đất

Nghiên cứu mới của các nhà khoa học thuộc Đại học Columbia, Đại học Colorado Boulder và các cộng sự cho thấy những khối băng ở Bắc Mỹ từng mở rộng trở lại sau hàng nghìn năm thu hẹp, báo hiệu sự khởi đầu của một chu kỳ băng hà mới. Tuy nhiên, xu hướng này đã bị đảo ngược khi nhiệt độ Trái Đất tăng lên trong thế kỷ 20.

Băng tan tại khu vực gần đảo Kulusuk, ngoài khơi bờ biển phía đông nam Greenland. (Ảnh: NASA)

Con người làm xáo trộn hệ thống khí hậu

Về mặt khoa học, Trái Đất hiện vẫn đang trong một kỷ băng hà bắt đầu cách đây khoảng 34 triệu năm, bởi những lớp băng lục địa khổng lồ vẫn tồn tại quanh năm tại Nam Cực và Greenland.

Trong kỷ băng hà kéo dài này, khí hậu luân phiên trải qua những giai đoạn lạnh giá khi băng mở rộng trên các lục địa, cùng những giai đoạn ấm hơn khi băng dần thu hẹp.

Hiện nhân loại đang sống trong một giai đoạn ấm, gọi là gian băng, bắt đầu cách đây khoảng 11.700 năm.

Để tìm hiểu sự thay đổi của các chu kỳ này, nhóm nghiên cứu tập trung vào dải băng Laurentide ở Bắc Mỹ.

Trong khoảng 95.000 - 20.000 năm trước, khối băng khổng lồ này từng bao phủ phần lớn lục địa, trải dài từ Vòng Bắc Cực đến bang Illinois của Mỹ. Sau hàng nghìn năm tan chảy, dấu tích còn lại của nó hiện là chỏm băng Barnes trên đảo Baffin, Canada.

Các nhà khoa học phân tích dấu tích thực vật trong băng, đồng thời đo hàm lượng beryllium-10, một đồng vị phóng xạ tích tụ trong đá khi bề mặt tiếp xúc với bức xạ vũ trụ. Qua đó, họ có thể xác định thời điểm băng rút đi và để lộ mặt đất.

Kết quả cho thấy dải băng đạt kích thước nhỏ nhất vào khoảng 3.000 năm trước, nhưng bắt đầu mở rộng trở lại cách đây khoảng 2.000 năm, khi khí hậu trở nên lạnh hơn.

Các nhà nghiên cứu cho rằng đây là dấu hiệu Trái Đất đang bắt đầu bước vào giai đoạn băng hà mới.

Xu hướng tiếp tục kéo dài đến khoảng 60 năm trước. Sau đó, nhiệt độ tăng lên khiến quá trình mở rộng bị chặn đứng, thay vào đó là sự thu hẹp của khối băng.

“Mọi thứ mới chỉ bắt đầu, tất cả đều diễn ra bình thường, giai đoạn băng hà tiếp theo đang chuẩn bị xuất hiện. Nhưng quá trình ấy đã bị dừng lại” , Nicolás Young, đồng tác giả nghiên cứu và là nhà địa hóa học tại Đài quan sát Trái Đất Lamont-Doherty, thuộc Trường Khí hậu Columbia, cho biết trong một tuyên bố.

“Đây là ví dụ rất rõ ràng cho thấy chúng ta đã làm xáo trộn hệ thống khí hậu mạnh mẽ đến mức nào” , ông nói.

Hoạt động sản xuất của con người làm xáo trộn hệ thống khí hậu tự nhiên. (Ảnh: Tagesanzeiger)

Khó xuất hiện một kỷ băng hà khác

Trong bài bình luận khoa học đăng kèm nghiên cứu mới trên tạp chí Science , Giáo sư Shaun Marcott cho rằng biến đổi khí hậu do con người gây ra có thể trì hoãn giai đoạn băng hà tiếp theo “trong hàng trăm nghìn năm”.

Thông thường, các giai đoạn băng hà và gian băng luân phiên xuất hiện theo những chu kỳ khí hậu tự nhiên kéo dài hàng chục nghìn năm. Tuy nhiên, lượng khí thải carbon do hoạt động của con người đang làm thay đổi diễn biến của những chu kỳ này.

Việc thế giới từng bước từ bỏ nhiên liệu hóa thạch có thể giúp các chu kỳ khí hậu tự nhiên dần lấy lại trạng thái cân bằng, nhưng kết quả cuối cùng vẫn chưa chắc chắn.

Theo Giáo sư Marcott, khả năng một giai đoạn băng hà mới xuất hiện trong chu kỳ dự kiến tiếp theo hiện rất thấp. Việc Trái Đất sẽ bỏ qua bao nhiêu chu kỳ băng hà còn phụ thuộc vào lượng khí thải carbon trong tương lai.

Dù giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch có thể giúp các chu kỳ khí hậu dần lấy lại trạng thái cân bằng, các nhà khoa học chưa thể xác định chính xác khi nào điều đó xảy ra.

“Con người hiện đã trở thành tác nhân địa chất có khả năng làm gián đoạn những chu kỳ băng hà tự nhiên kéo dài hàng triệu năm và thay đổi khí hậu Trái Đất trong hàng trăm nghìn năm tới” , Giáo sư Marcott nhận định.

Ông cảnh báo nếu các giai đoạn băng hà tiếp tục không xuất hiện, đây sẽ là thay đổi lớn trong lịch sử khí hậu hai triệu năm qua, đồng thời kéo theo những tác động đối với các hệ thống sinh học và môi trường tự nhiên vốn phát triển cùng những chu kỳ băng hà.

Theo Hoa Vũ