Đà Lạt cần làm gì để danh hiệu Thành phố sáng tạo âm nhạc phát huy giá trị?

Ngày 13/11, Ban Chỉ đạo hoạt động Thành phố sáng tạo âm nhạc của UNESCO tỉnh Lâm Đồng phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức Hội thảo khoa học "Đà Lạt - Thành phố sáng tạo Âm nhạc của UNESCO Âm nhạc, sáng tạo và phát triển".

Chuyển từ tổ chức sự kiện sang xây dựng hệ sinh thái âm nhạc 

Phát biểu tại hội thảo, ông Đinh Văn Tuấn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng cho biết, Đà Lạt là vùng đất có lịch sử hình thành và phát triển hơn 130 năm, được thiên nhiên ưu đãi về khí hậu, cảnh quan, đồng thời là nơi hội tụ, giao thoa của nhiều dòng chảy văn hóa.

Trải qua quá trình hình thành và phát triển, âm nhạc đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống tinh thần, bản sắc văn hóa và sức hấp dẫn riêng có của Đà Lạt.

Quang cảnh hội thảo ngày 13/11.

Từ những thanh âm của núi rừng, tiếng cồng chiêng của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên, các làn điệu dân ca truyền thống đến âm nhạc cổ điển, âm nhạc đương đại và những hoạt động biểu diễn nghệ thuật mang tính quốc tế, tất cả đã góp phần tạo nên không gian âm nhạc đa dạng, giàu bản sắc và cảm xúc.

Theo ông Tuấn, việc Đà Lạt được UNESCO ghi danh vào Mạng lưới các Thành phố sáng tạo trong lĩnh vực Âm nhạc năm 2023 là niềm tự hào của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân tỉnh Lâm Đồng. Đây cũng là cơ hội quan trọng để phát huy các giá trị văn hóa, thúc đẩy giao lưu, hợp tác quốc tế, phát triển công nghiệp văn hóa và từng bước khẳng định vị thế của địa phương trên bản đồ sáng tạo khu vực và thế giới.

Ông Đinh Văn Tuấn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng phát biểu tại hội thảo.

Ông Jonathan Baker, Trưởng Đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam nhấn mạnh, thông qua Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO, Đà Lạt có thể tăng cường hợp tác quốc tế, trao đổi kinh nghiệm với các thành phố thành viên và đóng góp góc nhìn riêng cho cộng đồng toàn cầu cùng cam kết thúc đẩy phát triển dựa trên văn hóa.

UNESCO cam kết tiếp tục đồng hành cùng Đà Lạt trên chặng đường này. Ông Jonathan Baker kỳ vọng những thảo luận tại hội thảo sẽ đưa ra các khuyến nghị thiết thực, góp phần định hướng những ưu tiên phát triển của thành phố trong những năm tới.

Một trong những nội dung được các chuyên gia quan tâm là yêu cầu xây dựng hệ sinh thái âm nhạc có khả năng kết nối các nguồn lực, bảo đảm hoạt động sáng tạo không chỉ dừng lại ở những chương trình biểu diễn hay sự kiện mang tính thời điểm.

Giao lưu văn hóa cồng chiêng ở Đà Lạt.

PGS.TS Lâm Nhân, Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa Tp.HCM cho rằng, đối với Đà Lạt, một thành phố định hướng phát triển âm nhạc như nguồn lực sáng tạo, việc xây dựng hệ sinh thái đòi hỏi không chỉ các chương trình biểu diễn mà còn cần nền tảng tri thức, giáo dục, nghiên cứu, sáng tạo, truyền thông và quản trị có khả năng liên kết các chủ thể.

Trong đó, việc chuẩn hóa thuật ngữ âm nhạc tuy là công việc ít được chú ý nhưng có vai trò quan trọng. Đây là nền tảng giúp thống nhất cách hiểu, tăng khả năng trao đổi tri thức, hỗ trợ đào tạo, nghiên cứu, truyền thông và xây dựng dữ liệu.

Đồng thời, việc chuẩn hóa thuật ngữ còn góp phần mở rộng khả năng kết nối âm nhạc Việt Nam với các mạng lưới hợp tác quốc tế.

Các đại biểu tham dự hội thảo.

Bảo tồn di sản gắn với sáng tạo và trao truyền cho thế hệ sau

Ở góc độ phát triển văn hóa, PGS.TS Đinh Công Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa Hà Nội nhận định, việc Đà Lạt gia nhập mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO đặt ra yêu cầu chuyển từ tư duy tổ chức sự kiện sang phát triển hệ sinh thái âm nhạc có khả năng duy trì hoạt động và tạo tác động xã hội bền vững.

Theo ông, Đà Lạt là trường hợp có ý nghĩa nghiên cứu bởi sự hiện diện đồng thời của các thực hành âm nhạc gắn với cộng đồng bản địa và những không gian âm nhạc đô thị. Hồ sơ UNESCO cũng ghi nhận không gian cồng chiêng Lang Biang cùng các sáng kiến có sự tham gia của phụ nữ và người khuyết tật.

Sự giao thoa giữa truyền thống âm nhạc của cộng đồng cư dân bản địa, các thực hành âm nhạc gắn với lịch sử hình thành, đời sống văn hóa đô thị Đà Lạt và những hình thức biểu diễn đương đại tạo nên lợi thế sáng tạo riêng cho thành phố.

Các đại biểu chủ trì hội thảo.

Tuy nhiên, mỗi không gian âm nhạc có phương thức duy trì khác nhau, từ hoạt động gắn với nghi lễ, đời sống cộng đồng, giáo dục, truyền dạy đến nghệ thuật chuyên nghiệp, giải trí và du lịch. Vì vậy, không thể đồng nhất tất cả các loại hình âm nhạc thành sản phẩm phục vụ khách du lịch.

PGS.TS Đinh Công Tuấn cho rằng, tỉnh Lâm Đồng cần xây dựng cơ chế phối hợp thường xuyên giữa cơ quan phụ trách văn hóa, chính quyền cơ sở, cộng đồng thực hành di sản, nghệ sĩ, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp sáng tạo.

Theo ông Đinh Văn Tuấn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng, bên cạnh phát triển các hoạt động âm nhạc hiện đại, việc bảo tồn và phát huy những giá trị âm nhạc truyền thống được xác định là một trong những định hướng trọng tâm của tỉnh Lâm Đồng.

Du khách thưởng thức âm nhạc trên chuyến tàu ở Đà Lạt.

Theo đó, địa phương chú trọng bảo tồn Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, các loại hình dân ca, dân vũ và những giá trị văn hóa đặc sắc của cộng đồng các dân tộc trên địa bàn. Công tác bảo tồn không chỉ dừng lại ở việc lưu giữ tư liệu mà cần gắn với thực hành, truyền dạy, sáng tạo và trao truyền cho các thế hệ tiếp nối.

Đồng thời, phát triển hệ sinh thái âm nhạc và các không gian sáng tạo, tạo điều kiện thuận lợi để nghệ sĩ, nhạc sĩ, nghệ nhân, nhà sản xuất, doanh nghiệp và các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực âm nhạc phát huy năng lực sáng tạo; tăng cường kết nối giữa các cơ sở đào tạo, thiết chế văn hóa, không gian biểu diễn và cộng đồng.