Tất cả người dân đang sử dụng điện, nước trên toàn quốc chú ý quy định mới nhất vừa thông qua

Sáng ngày 13/11, với sự đồng thuận tuyệt đối của 100% đại biểu có mặt (457/457 phiếu tán thành), Quốc hội đã chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường. Văn bản quan trọng này sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027, thiết lập hành lang pháp lý minh bạch và bảo vệ tối đa quyền lợi của người tiêu dùng đối với các dịch vụ thiết yếu.

Siết chặt trách nhiệm hoàn trả tiền khi đo lường sai lệch

Một trong những điểm mới tại dự luật lần này là quy định rõ ràng về trách nhiệm hoàn trả khoản tiền thu không đúng do kết quả đo sai lệch. Theo đó, các tổ chức, cá nhân đã thu phí từ người tiêu dùng có nghĩa vụ hoàn trả đầy đủ theo quy định của pháp luật nếu phát hiện sai sót.

Đáng chú ý, trong trường hợp có căn cứ xác định phương tiện đo hoặc phần mềm đo lường gặp lỗi chung dẫn đến việc tính toán và thu tiền sai, đơn vị sử dụng kết quả đo để thu phí sẽ không chỉ giải quyết đơn lẻ từng trường hợp khiếu nại mà bắt buộc phải chủ động rà soát toàn bộ các giao dịch bị ảnh hưởng để tiến hành hoàn trả cho khách hàng. Quy định này tác động trực tiếp và có ý nghĩa thiết thực đối với các dịch vụ tính phí dựa trên lượng tiêu thụ thực tế như điện, nước, xăng dầu...

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường với tỷ lệ 91,40%. Ảnh: Quochoi.vn

Bên cạnh nghĩa vụ của bên cung cấp dịch vụ, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường cũng trao cho người tiêu dùng những quyền lợi pháp lý mạnh mẽ nhằm chủ động bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình:

Quyền yêu cầu cung cấp dữ liệu: Người tiêu dùng chính thức có quyền yêu cầu các tổ chức, cá nhân cung cấp hàng hóa, dịch vụ thiết yếu cung cấp hoặc trích xuất dữ liệu đo lường liên quan trực tiếp đến giao dịch cá nhân. Khoản dữ liệu này hoàn toàn có thể được sử dụng làm chứng cứ chính thống trong việc khiếu nại, giải quyết tranh chấp hoặc yêu cầu bồi thường thiệt hại.

Quyền giải trình và đính chính: Khách hàng được quyền yêu cầu giải trình, kiểm tra lại và đính chính ngay lập tức các dữ liệu không chính xác có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Đặc biệt, để nâng cao tính minh bạch và khả năng giám sát từ phía cộng đồng, luật mới đã bổ sung quy định về việc xây dựng nền tảng số chuyên về hoạt động đo lường. Thông qua nền tảng này, người dân có thể dễ dàng tra cứu các thông tin được công khai, gửi kiến nghị, phản ánh và hệ thống sẽ tự động chuyển thông tin đến cơ quan có thẩm quyền để kịp thời giải quyết.

Luật đo lường gắn trực tiếp với đời sống của mỗi người dân

Trước đó, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Theo đó, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trân trọng cảm ơn Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường, các cơ quan của Quốc hội và các ĐBQH cũng như cử cử tri cả nước đã dành sự quan tâm, đóng góp nhiều ý kiến sâu sắc, thiết thực đối với dự án Luật.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân khẳng định, đo lường gắn trực tiếp với đời sống của mỗi người dân, mỗi hoạt động của mọi doanh nghiệp. Một kết quả đo chính xác là cơ sở để người dân thanh toán đúng lượng điện, nước, xăng, dầu đã sử dụng; để bác sĩ có thông tin tin cậy trong chẩn đoán, điều trị; để doanh nghiệp kiểm soát chất lượng, tiết kiệm nguyên liệu và đưa sản phẩm ra thị trường.

Trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, năng lực đo lường còn quyết định khả năng kiểm chứng kết quả nghiên cứu, làm chủ quy trình và phát triển sản phẩm mới. Vì vậy, đầu tư cho đo lường cần được nhìn nhận là đầu tư cho năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Việc sửa đổi luật lần này nhằm giải quyết những bất cập của thực tiễn, đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động đo lường đáp ứng yêu cầu phát triển mới, góp phần thể chế hóa Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị. Dự thảo Luật trình Quốc hội xem xét thông qua sẽ giải quyết được ba định hướng lớn cụ thể:

Thứ nhất, là đổi mới phương thức quản lý để bảo vệ tốt hơn quyền lợi người dân và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Quản lý về đo lường phải tập trung vào những hoạt động có nguy cơ gây thiệt hại, những lĩnh vực tác động trực tiếp đến sức khỏe, an toàn và quyền lợi của người dân. Việc giảm thủ tục, giảm kiểm tra cần gắn với trách nhiệm tuân thủ của tổ chức, cá nhân và khả năng phát hiện, xử lý vi phạm của cơ quan quản lý. Tinh thần xuyên suốt của luật là tạo điều kiện cho doanh nghiệp thực hiện tốt pháp luật, đồng thời kiểm soát chặt chẽ các hành vi gian lận. Kết quả cải cách phải thể hiện ở thời gian, chi phí tuân thủ giảm xuống và mức độ tin cậy của phép đo lường được nâng lên.

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường. Ảnh: Quochoi.vn

Thứ hai, là tạo cơ sở pháp lý cho chuyển đổi số trong hoạt động đo lường. Phương tiện đo ngày nay càng phụ thuộc nhiều vào phần mềm, kết nối mạng và xử lý dữ liệu. Do đó, yêu cầu quản lý phải bao quát cả phương tiện đo, phần mềm và dữ liệu hình thành trong quá trình đo. Điều người dân và doanh nghiệp cần là kết quả đo có thể tin cậy, kiểm tra và xác nhận khi cần thiết. Chuyển đổi số trong đo lường phải gắn với bảo vệ tính toàn vẹn của dữ liệu, phòng ngừa việc can thiệp trái phép và đảm bảo căn cứ giải quyết khi có tranh chấp.

Thứ ba, là phát triển năng lực kỹ thuật đo lường phục vụ sản xuất, nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo, hội nhập quốc tế. Hiệu quả triển khai quy định của luật phụ thuộc rất lớn vào năng lực kỹ thuật đo lường. Nếu thiếu tiêu chuẩn đo lường, thiết bị và nhân lực chuyên môn, doanh nghiệp vẫn phải chờ đợi hoặc gửi phương tiện, mẫu đo ra nước ngoài với chi phí rất cao. Vì vậy, cần phát triển hạ tầng kỹ thuật đo lường có trọng tâm, phù hợp với nhu cầu của các ngành, lĩnh vực và địa phương; kết nối, khai thác hiệu quả năng lực hiện có; khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư và chủ động đảm bảo đo lường trong sản xuất, kinh doanh, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế.

Với kết quả biểu quyết như trên, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027.