
Nguyên Đại sứ Mỹ tại Việt Nam Marc Knapper - Ảnh: NVCC
Gần một thập niên đã trôi qua kể từ khi Việt Nam đăng cai APEC 2017 tại Đà Nẵng. Khu vực châu Á - Thái Bình Dương ngày nay đã rất khác so với thời điểm đó.
Chúng ta đã trải qua một đại dịch, những cú sốc chuỗi cung ứng, các chính sách thuế quan mới và sự cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt.
Biến đổi khí hậu kéo theo những cơn bão nghiêm trọng hơn, tình trạng lũ lụt, hạn hán và xâm nhập mặn. Trong khi đó, trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển nhanh hơn dự đoán của hầu hết mọi người, làm thay đổi cách thức vận hành của các nền kinh tế.
Giữa những biến động ấy, APEC vẫn duy trì được vai trò của mình. Đây tiếp tục là một trong số ít diễn đàn mà cả 21 nền kinh tế thành viên, bao gồm Mỹ và Trung Quốc, cùng ngồi vào bàn đối thoại hằng năm.
Giá trị của đối thoại giữa các bất đồng
Đằng sau những diễn biến thời sự, lợi ích chung của các nền kinh tế thực ra rất rõ ràng. Doanh nghiệp, người lao động và nông dân đều phụ thuộc vào một môi trường thương mại cởi mở và có thể dự đoán được.
Chuỗi cung ứng trải rộng qua nhiều biên giới và không ai được hưởng lợi nếu khu vực bị chia cắt thành những khối khép kín.
Ông Marc Knapper giữ chức Đại sứ Mỹ tại Việt Nam giai đoạn 2022 - 2026. Hiện ông là cố vấn chiến lược cấp cao của Tổng công ty Phát triển đô thị Kinh Bắc (KBC) và thành viên Hội đồng tư vấn chiến lược của Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP.HCM (VIFC-HCMC).
Tất cả chúng ta đều mong muốn định hình đúng hướng cho nền kinh tế tương lai, từ thương mại số, năng lượng sạch đến bảo đảm các doanh nghiệp nhỏ và nữ doanh nhân cũng được hưởng lợi từ tăng trưởng.
Điều này bao gồm cả việc bảo đảm AI đáng tin cậy và an toàn. Không nền kinh tế nào có thể đơn độc ứng phó với những rủi ro như tấn công mạng sử dụng AI, gian lận hay nội dung giả mạo tinh vi (deepfake). Đó là lý do các hoạt động hợp tác về AI trong khuôn khổ APEC có ý nghĩa quan trọng.
APEC phát huy hiệu quả chính nhờ cơ chế không ràng buộc pháp lý và hoạt động dựa trên đồng thuận. Khi không bị buộc phải đưa ra các cam kết, lãnh đạo và bộ trưởng các nền kinh tế có thể trao đổi thẳng thắn, thử nghiệm những ý tưởng mới và tìm kiếm điểm chung.
Tuần lễ cấp cao APEC cũng tạo cơ hội để các tổng thống và thủ tướng các nước gặp gỡ trực tiếp, kể cả khi quan hệ giữa họ đang căng thẳng.
Khi bất đồng gia tăng, đối thoại càng trở nên có giá trị.
Thương mại không phải là trò chơi có tổng bằng không. Sự thịnh vượng của một nền kinh tế sẽ tạo ra thêm khách hàng, đối tác và việc làm cho những nền kinh tế khác.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại cuộc gặp bên lề Hội nghị thượng đỉnh APEC tại Hàn Quốc năm 2025 - Ảnh: AP
Quan hệ Việt - Mỹ là minh chứng cho sức mạnh của đối thoại
Không có mối quan hệ nào minh chứng rõ hơn cho khả năng vượt qua những khác biệt như quan hệ Mỹ - Việt Nam. Việt Nam và Mỹ đã lựa chọn gác lại quá khứ để hướng tới tương lai. Ngày nay, hai nước đã trở thành Đối tác chiến lược toàn diện.
Bất cứ lĩnh vực hợp tác nào đáng để thực hiện, Mỹ và Việt Nam đều đang triển khai. Nếu hai nước chúng ta có thể xây dựng được lòng tin như vậy, thì không có khác biệt nào giữa các thành viên APEC nằm ngoài khả năng giải quyết thông qua đối thoại kiên trì.
Thương mại luôn giữ vai trò trung tâm trong câu chuyện này. Khi Hiệp định thương mại song phương Việt - Mỹ có hiệu lực vào năm 2001, kim ngạch thương mại hai chiều chỉ khoảng 1,5 tỉ USD. Ngày nay, con số đó đã tăng hơn 100 lần và Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam.
Sự tăng trưởng vượt bậc của Việt Nam trước hết đến từ những cải cách, tầm nhìn của các nhà lãnh đạo và sự lao động chăm chỉ của người dân Việt Nam.
Việc mở rộng quan hệ thương mại và đầu tư với Mỹ cùng các đối tác khác đã trở thành động lực mạnh mẽ thúc đẩy tăng trưởng, đồng thời mang lại cho người tiêu dùng Mỹ những sản phẩm có giá trị tốt, cũng như mở ra các thị trường mới cho nông dân và doanh nghiệp Mỹ.
Và với quan hệ Việt Nam - Mỹ, thương mại, đầu tư và giao lưu nhân dân càng phát triển thì càng có thêm nhiều vấn đề cần giải quyết. Điều quan trọng là cả hai nước đều hết sức coi trọng mối quan hệ này.
Chúng ta lựa chọn giải quyết bất đồng thông qua đàm phán, bao gồm cả nỗ lực hướng tới một thỏa thuận thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng.
Bài học dành cho khu vực là các chuỗi cung ứng đáng tin cậy phải được xây dựng trên những quy tắc rõ ràng và sự hợp tác chặt chẽ. APEC chính là diễn đàn phù hợp để thúc đẩy cả hai yếu tố đó.
Tôi đã trực tiếp chứng kiến giá trị đó vào năm 2006, khi tôi đang công tác tại Hà Nội và Việt Nam lần đầu tiên đăng cai APEC. Việt Nam đã cho thấy khả năng quy tụ lãnh đạo các đối tác lớn của mình vào đúng thời điểm Việt Nam đang hoàn tất tiến trình gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO).
Đà Nẵng năm 2017 đã tiếp nối thành công đó, và Phú Quốc sẽ tiếp tục phát huy.
Link nội dung: https://www.phunuvathoidaivn.com/thinh-vuong-cua-mot-nen-kinh-te-mo-ra-co-hoi-cho-tat-ca-a221023.html