Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, ngày 18/11 tại chợ Đồng Xuân (Hoàn Kiếm, Hà Nội) đã diễn ra tọa đàm "Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)". Sự kiện tập trung trao đổi các giải pháp bảo tồn giá trị di sản, đổi mới hoạt động thương mại và phát huy tiềm năng sáng tạo của một trong những khu chợ lâu đời nhất Thủ đô.
Tọa đàm do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc phối hợp với UBND phường Hoàn Kiếm và CTCP Đồng Xuân tổ chức. Trước khi bước vào phiên thảo luận, các đại biểu đã tham gia tour trải nghiệm "Chạm Đồng Xuân" do Giám tuyển Nguyễn Anh Tuấn dẫn dắt, khám phá không gian chợ và tìm hiểu những câu chuyện lịch sử, văn hóa gắn với đời sống giao thương của khu chợ.
Được hình thành từ năm 1888 với tên gọi Les Halles centrales, chợ Đồng Xuân từng là một trong những trung tâm giao thương lớn của Bắc Kỳ. Trải qua hơn 135 năm, nơi đây không chỉ giữ vai trò thương mại mà còn lưu dấu những biến chuyển của đô thị Hà Nội, phản ánh sự giao thoa giữa kiến trúc, văn hóa phương Tây và bản địa.

Các đại biểu và khách du khách tham gia tour trải nghiệm "Chạm Đồng Xuân".
Tuy nhiên trước tốc độ đô thị hóa sự thay đổi trong thói quen tiêu dùng và sự phát triển của thương mại điện tử, chợ Đồng Xuân đang đứng trước yêu cầu đổi mới để duy trì sức sống. Bài toán đặt ra là làm thế nào để nâng cao hiệu quả kinh doanh, cải thiện không gian và phương thức hoạt động, đồng thời bảo tồn những giá trị lịch sử - văn hóa đã làm nên bản sắc của khu chợ.
Từ thực tế đó, việc chuyển đổi chợ Đồng Xuân theo mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID) được đặt ra như một hướng đi nhằm kết hợp bảo tồn di sản với phát triển kinh tế sáng tạo.
Các nội dung thảo luận trong tọa đàm tập trung vào xu hướng phát triển không gian sáng tạo và tổ hợp kinh doanh sáng tạo trong đô thị trên thế giới; các chương trình, nguồn lực của Hà Nội dành cho phát triển công nghiệp văn hóa; giải pháp kiến trúc, nghệ thuật đương đại và vai trò tham gia của cộng đồng trong quá trình chuyển đổi mô hình hoạt động của chợ.
Ông Nguyễn Song Tùng - Chủ tịch HĐQT CTCP Đồng Xuân cho rằng, lợi thế của chợ Đồng Xuân nằm ở việc đây là một di sản đang sống có cộng đồng kinh doanh, hoạt động giao thương liên tục, ký ức văn hóa và khả năng tạo ra giá trị kinh tế.
"Mục tiêu của chúng ta không phải dựng một không gian sáng tạo mới trên nền một khu chợ cũ, mà là đánh thức tiềm năng sáng tạo vốn có trong chính đời sống của chợ. Giữ hồn Kẻ Chợ, khơi nguồn sáng tạo và kiến tạo giá trị mới đó là con đường để Đồng Xuân phát triển có bản sắc, khả thi và bền vững", ông Tùng chia sẻ.

Ông Nguyễn Song Tùng - Chủ tịch HĐQT CTCP Đồng Xuân phát biểu tại tọa đàm.
Theo ông, một trong những vấn đề được đặt ra là phát triển không gian sáng tạo không thể tách rời đời sống thương mại và cộng đồng tiểu thương đang hiện diện tại Đồng Xuân.
Việc đổi mới cần xuất phát từ chính những giá trị sẵn có của khu chợ, kết hợp hoạt động kinh doanh truyền thống với các sản phẩm văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm du lịch, thay vì xây dựng một không gian sáng tạo hoàn toàn tách biệt với đời sống hiện hữu.
Kết nối di sản với hệ sinh thái sáng tạo
Ở góc độ nghiên cứu và quy hoạch, TS. KTS Lư Thị Thanh Lê - giảng viên Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội đề xuất 6 nguyên tắc trong quá trình phát triển mô hình BID tại Đồng Xuân gồm: bắt đầu từ cộng đồng hiện hữu; tạo sự đồng thuận trước khi cải tạo không gian; xây dựng một chủ thể quản trị chung, minh bạch.
Ngoài ra cần bảo đảm nguồn thu ổn định kết hợp vốn hỗ trợ ban đầu; duy trì sự đa dạng ngành hàng, tránh biến chợ thành không gian chỉ phục vụ khách du lịch; đồng sáng tạo sản phẩm và đánh giá hiệu quả thông qua dữ liệu sinh kế.
Theo TS. KTS Lư Thị Thanh Lê, mô hình BID Đồng Xuân có thể được tổ chức theo 3 lớp không gian. Trong đó, khu vực lõi là chợ Đồng Xuân với CTCP Đồng Xuân và cộng đồng tiểu thương; lớp tiếp theo là hệ thống phố chợ xung quanh; lớp ngoài cùng kết nối với mạng lưới không gian sáng tạo của thành phố và các hoạt động của Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội.

Các nhà nghiên cứu, kiến trúc sư, chuyên gia, tiểu thương,.. trao đổi tại tọa đàm.
Đáng chú ý, chuyên gia cho rằng cần có cơ chế để tiểu thương thực sự tham gia vào quá trình quản trị, ra quyết định và giám sát hoạt động của BID thay vì chỉ là đối tượng thụ hưởng. Đây cũng là yếu tố quan trọng để bảo đảm mô hình phát triển gắn với lợi ích của cộng đồng kinh doanh hiện hữu.
Về lộ trình triển khai, TS. KTS Lư Thị Thanh Lê đề xuất thành lập tổ công tác BID với sự tham gia của đại diện tiểu thương; khảo sát nhu cầu sử dụng các dịch vụ chung cũng như khả năng đóng góp của cộng đồng kinh doanh.
Đồng thời triển khai một số mô hình thử nghiệm quy mô nhỏ, có đánh giá hiệu quả cụ thể. Trong đó, các hoạt động cộng đồng định kỳ ngay tại chợ được xem là một hướng đi nhằm từng bước đưa sáng tạo vào đời sống thương mại.
Ở góc độ tổ chức Lễ hội, ông Phan Đăng Sơn - Tổng biên tập Tạp chí Kiến trúc, đại diện Ban Tổ chức Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026 cho biết, Lễ hội năm nay được định hướng chuyển từ chuỗi sự kiện đơn lẻ sang xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị có khả năng duy trì lâu dài.
Theo ông Sơn, trên cơ sở các định hướng phát triển công nghiệp văn hóa, Hà Nội đang tập trung nguồn lực triển khai chương trình thí điểm mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID), gắn với Mạng lưới không gian văn hóa sáng tạo.
Trong đó, việc kết nối chợ Đồng Xuân với các không gian sáng tạo lân cận được kỳ vọng tạo động lực phát triển kinh tế sáng tạo, đồng thời lan tỏa giá trị văn hóa đến khu vực phố cổ và các không gian đô thị xung quanh.
Chợ Đồng Xuân – Bắc Qua và Trung tâm công nghiệp văn hóa Đồng Xuân cũng là khu vực trọng tâm của Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026. Thông qua các hoạt động nghệ thuật, thiết kế và kết nối cộng đồng, Hà Nội hướng tới thí điểm những mô hình khai thác di sản gắn với phát triển kinh tế sáng tạo, du lịch và cải thiện chất lượng không gian đô thị.
Việc nghiên cứu mô hình BID tại chợ Đồng Xuân vì vậy không chỉ đặt ra câu chuyện đổi mới hoạt động của một khu chợ truyền thống, mà còn mở ra hướng tiếp cận mới trong khai thác di sản đô thị, lấy cộng đồng làm trung tâm kết hợp bảo tồn với sáng tạo và tạo lập những giá trị kinh tế có khả năng duy trì lâu dài.
“Chạm Đồng Xuân” là cụm triển lãm nghệ thuật đa giác quan diễn ra tại chợ Đồng Xuân trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026. Với thông điệp “Chạm hiện tại, Mở tương lai”, triển lãm đưa nghệ thuật đương đại vào cuộc gặp gỡ với kiến trúc, âm thanh và nhịp sống của một khu chợ đang hoạt động.
Link nội dung: https://www.phunuvathoidaivn.com/tim-huong-phat-trien-cho-dong-xuan-thanh-to-hop-kinh-doanh-sang-tao-a221079.html