Bé trai người Ghana xuất hiện vàng da ngay sau sinh và tình trạng tăng nhanh khi mới 20 giờ tuổi. Tại bệnh viện địa phương, trẻ được chẩn đoán vàng da nặng, điều trị bằng chiếu đèn nhưng không cải thiện. Các xét nghiệm cũng không xác định được nguyên nhân nên ngày 27/5, bé được chuyển đến Bệnh viện Nhi Trung ương.
Tại Trung tâm Sơ sinh, các bác sĩ ghi nhận trẻ vàng da toàn thân, nồng độ bilirubin tăng nhanh, huyết sắc tố chỉ còn 98 g/L, cho thấy tình trạng tan máu nghiêm trọng. Điều đáng nói là cả mẹ và con đều có nhóm máu O, Rh dương tính, loại trừ những nguyên nhân bất đồng nhóm máu thường gặp.
Bệnh nhi được chỉ định thay máu cấp cứu để kiểm soát vàng da và thiếu máu.
Trẻ được chỉ định thay máu khẩn cấp nhằm hạn chế tổn thương não và khắc phục tình trạng thiếu máu. Tuy nhiên, ngay trong đêm, toàn bộ các đơn vị máu nhóm O, Rh dương tính sẵn có tại bệnh viện đều không tương thích.
Mẫu máu của bệnh nhi sau đó được chuyển đến Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương để làm các xét nghiệm chuyên sâu. Kết quả xác định trẻ mang kháng thể Anti Fy3, một kháng thể cực hiếm thuộc hệ nhóm máu Duffy-null.
Trong thời gian chờ tìm nguồn máu phù hợp, trẻ được chiếu đèn cường độ cao kết hợp dùng thuốc nhằm làm chậm quá trình tan máu và bảo vệ hồng cầu.
Khi đã xác định nguyên nhân, các bác sĩ tiếp tục xét nghiệm nhóm máu của người thân với hy vọng tìm được nguồn máu tương thích. Tuy nhiên, người bố không phù hợp. Người mẹ dù có thể tương thích nhưng vừa sinh mổ, bị thiếu máu với huyết sắc tố chỉ còn 88 g/L nên không đủ điều kiện hiến máu.
Trong khi đó, tình trạng thiếu máu của trẻ ngày càng nặng, nguy cơ suy tim, suy hô hấp, ngừng thở và suy đa cơ quan hiện hữu.
Trung tâm Sơ sinh lập tức hội chẩn liên chuyên khoa và báo cáo lãnh đạo bệnh viện. Một phương án đặc biệt được triển khai: kêu gọi người hiến máu trong cộng đồng, ưu tiên người châu Phi đang sinh sống tại Việt Nam vì có khả năng mang nhóm máu tương thích cao hơn.
Sau hai ngày tìm kiếm, 25 người tình nguyện hiến máu, gồm ba người Việt Nam và 22 người châu Phi, được lấy mẫu xét nghiệm. Cuối cùng, các bác sĩ chỉ tìm được hai người châu Phi có nhóm máu phù hợp.
Nguồn máu sau đó được xử lý, tách hồng cầu và sàng lọc nghiêm ngặt trước khi truyền cho bệnh nhi nhằm giảm tối đa nguy cơ phản ứng miễn dịch.
Đến ngày thứ ba nhập viện, trẻ được truyền máu. Sau điều trị, vàng da giảm rõ rệt, da hồng hào trở lại, bé tỉnh táo, bú tốt và được xuất viện sau một tuần.
Nhân viên y tế điều chế chế phẩm máu để truyền cho bệnh nhi.
Theo BS Vũ Thị Huê, Trung tâm Sơ sinh, đây là trường hợp đặc biệt vì nguyên nhân tan máu không thuộc các nhóm thường gặp như bất đồng ABO hay Rh.
Theo bác sĩ, bệnh có thể được phát hiện trước sinh thông qua xét nghiệm sàng lọc kháng thể bất thường trong máu mẹ. Tuy nhiên, khác với bất đồng nhóm máu Rh, hiện chưa có biện pháp dự phòng đặc hiệu đối với bất đồng hệ Duffy, vì vậy việc phát hiện sớm và điều trị ngay sau sinh có ý nghĩa quyết định.
Mỗi năm, Trung tâm Sơ sinh tiếp nhận hàng trăm trẻ bị vàng da, trong đó khoảng 28,7% trường hợp năm 2025 liên quan đến bất đồng nhóm máu ABO hoặc Rh. Qua ca bệnh này, các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh không nên chủ quan khi trẻ sơ sinh có biểu hiện vàng da. Việc đưa trẻ đến cơ sở y tế sớm sẽ giúp xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời, hạn chế nguy cơ tổn thương não và các biến chứng nguy hiểm.
