Ông Phong chia sẻ với Tiền Phong về mục tiêu, lộ trình và giải pháp thực hiện Đề án Phát triển tổng thể hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải đang được dư luận quan tâm.
Ưu tiên cải thiện ô nhiễm nước trong giai đoạn 2027-2028
Thưa ông, được biết Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng Đề án phát triển tổng thể hệ thống thuỷ lợi Bắc Hưng Hải theo hướng đa mục tiêu và bền vững, ông có thể chia sẻ các mục tiêu, lộ trình cụ thể triển khai Đề án này?
Ông Nguyễn Tùng Phong: Thực hiện chỉ đạo của Lãnh đạo Đảng và Nhà nước, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức xây dựng và phê duyệt Đề án Phát triển tổng thể hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải phục vụ đa mục tiêu và bảo vệ môi trường bền vững với mục tiêu phát triển tổng thể công tác thủy lợi Bắc Hưng Hải theo hướng hiện đại, phục vụ đa mục tiêu gắn với đa tầng giá trị, bảo vệ môi trường sinh thái bền vững, không gian xanh, bảo đảm an ninh nguồn nước trong vùng và góp phần phát triển kinh tế - xã hội vùng Đồng bằng sông Hồng.
Ông Nguyễn Tùng Phong, Cục trưởng Cục Quản lý và Xây dựng công trình thuỷ lợi.
Một số mục tiêu cụ thể mà Đề án hướng tới là hoàn thiện, hiện đại hóa hạ tầng thủy lợi, đảm bảo khai thác đa mục tiêu, chủ động cấp nước đủ tiêu chuẩn phục vụ sản xuất, dân sinh và phát triển kinh tế trong vùng theo hướng hiện đại, sinh thái và bền vững. Chủ động quản lý, kiểm soát chất lượng nước trong hệ thống để làm cơ sở phát triển không gian sinh thái và bảo vệ môi trường bền vững.
Phát huy tối đa giá trị khai thác đa tầng không gian, hạ tầng và giá trị văn hóa, lịch sử trong vùng với trọng tâm là kết hợp chỉnh trang hạ tầng các công trình trọng điểm của hệ thống, tạo quỹ đất và không gian phát triển đô thị, du lịch, cảnh quan hiện đại.
Đề án cũng hướng tới hoàn thiện mô hình tổ chức quản lý thủy lợi vùng để nâng tầm vóc, quy mô hoạt động và năng lực quản trị của doanh nghiệp, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác hệ thống thủy lợi, đảm bảo phục vụ đa mục tiêu, phù hợp với yêu cầu phát triển hiện nay.
Chúng tôi cũng đặt mục tiêu xây dựng, kết nối cơ sở dữ liệu đồng bộ, phát triển công cụ quản lý, vận hành thông minh, đảm bảo phục vụ đa mục tiêu, phù hợp với yêu cầu phát triển cùng với kiện toàn tổ chức và nâng cao hiệu quả quản lý.
Về lộ trình, Đề án thực hiện trong giai đoạn 2026-2030, trước mắt ưu tiên các dự án có liên quan đến xử lý ô nhiễm môi trường nước, phấn đấu hoàn thành trong các năm 2027-2028. Hiện Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã khởi công xây dựng trạm bơm Xuân Quan (giai đoạn 2) để tăng cường chủ động bổ cập nước vào hệ thống.
Có thể nói, chúng tôi đang đề xuất thực hiện các giải pháp để hướng tới hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải là hình mẫu cho phát triển thủy lợi phục vụ đa mục tiêu trên phạm vi toàn quốc, đóng góp tích cực hơn nữa vào phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Có thể tạo ra quỹ đất 2150 ha
Để có thể đáp ứng được các mục tiêu đề ra, Đề án dự kiến sẽ huy động nguồn lực và triển khai các nhiệm vụ, giải pháp nào, thưa ông?
Ông Nguyễn Tùng Phong: Chúng tôi tính toán sơ bộ kinh phí dự kiến thực hiện Đề án khoảng 38.500 tỷ đồng, chưa bao gồm kinh phí giải phóng mặt bằng, kinh phí chỉnh trang tuyến kênh, công trình kết nối.
Chúng tôi cũng đề xuất phương thức thực hiện theo nguyên tắc Bộ Nông nghiệp và Môi trường đầu tư công trình đầu mối, công trình điều tiết, phân phối nguồn nước trong hệ thống; gia cố các đoạn kênh trục xung yếu, đã hoặc có nguy cơ xảy ra sự cố; hiện đại hóa quản lý, vận hành. Kinh phí dự kiến 6.000 tỷ đồng từ nguồn vốn đầu tư công của Bộ được giao quản lý.
UBND Thành phố Hà Nội khoảng 2.185 tỷ đồng, UBND tỉnh Bắc Ninh khoảng 2.670 tỷ đồng, UBND tỉnh Hưng Yên khoảng 13.425 tỷ đồng, UBND Thành phố Hải Phòng khoảng 14.175 tỷ đồng. Kinh phí của các địa phương sẽ được dùng để hoàn thiện hạ tầng hệ thống thủy lợi, kiểm soát ô nhiễm và cải tạo, chỉnh trang các tuyến kênh trục.
Hệ thống thuỷ lợi Bắc Hưng Hải đối mặt với ô nhiễm nghiêm trọng trong nhiều năm qua.
Kinh phí thực hiện sẽ được tính toán, xác định cụ thể trong quá trình chuẩn bị và thực hiện các dự án. Nguồn lực được Bộ Nông nghiệp và Môi trường và các địa phương đề xuất từ nguồn đầu tư công, các nguồn khác như BT (hình thức đầu tư xây dựng – chuyển giao), PPP (hình thức đầu tư theo phương thức đối tác công tư), tùy theo điều kiện của các địa phương.
Được biết bên cạnh nguồn lực từ ngân sách nhà nước, Đề án có thể thực hiện theo chính sách xã hội hoá. Vậy chính sách này sẽ được thực hiện như thế nào, làm sao để có thể đảm bảo hài hoà lợi ích giữa các bên khi tham gia vào Đề án, thưa ông?
Ông Nguyễn Tùng Phong: Đề án đề xuất nguồn vốn thực hiện các dự án thành phần có thể là từ vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, hoặc theo các hình thức đầu tư PPP, BT… tùy vào việc tổ chức thực hiện phù hợp với tình hình địa phương.
Cũng nói thêm rằng, trên cơ sở nắn chỉnh một số đoạn kênh trục của hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải, có thể tạo ra quỹ đất (khoảng 2.150 ha). Các địa phương nghiên cứu sử dụng quỹ đất này để phát triển kinh tế - xã hội theo quy định pháp luật, đây cũng là nguồn để có thể thực hiện các dự án theo các hình thức PPP, BT…
Khởi công một số hạng mục vào 30/4/2026
Hệ thống thuỷ lợi Bắc Hưng Hải chạy qua địa bàn của 4 địa phương gồm Hà Nội, Hải Phòng (Hải Dương cũ), Hưng Yên và Bắc Ninh, vậy cơ chế phối hợp liên vùng sẽ được thực hiện như thế nào để việc triển khai được thống nhất và hiệu quả?
Ông Nguyễn Tùng Phong: Các địa phương trong hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải gồm Hà Nội, Hải Phòng, Hưng Yên và Bắc Ninh đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong quá trình xây dựng Đề án và triển khai các nội dung được phân giao trong Đề án được Bộ Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt.
Để thống nhất cách thức triển khai thực hiện các nội dung trong Đề án, ngày 26/2, tại trụ sở Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đồng chí Nguyễn Duy Ngọc - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội và đồng chí Trần Đức Thắng - Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đồng chủ trì buổi làm việc bàn về phát triển tổng thể hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải, với sự tham gia của lãnh đạo các địa phương Hà Nội, Hưng Yên, Bắc Ninh và Hải Phòng.
Tại cuộc họp, 4 tỉnh, thành phố đánh giá cao và đồng ý với quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp triển khai Đề án Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề ra. Khẳng định việc sớm triển khai Đề án để đảm bảo phát triển tổng thể, bền vững, đa mục tiêu hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải là cần thiết và cấp bách.
Các địa phương đều nhất trí triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp Đề án đã đưa ra, bố trí ngân sách địa phương để thực hiện và đồng thời nghiên cứu thêm các phương án đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP, BT…) của từng địa phương để thực hiện cho phù hợp. Các bên cũng đã thống nhất phấn đấu khởi công một số hạng mục đã đề xuất trong Đề án vào dịp 30/4/2026, chậm nhất là tháng 6/2026.
Cảm ơn ông!
