Một dự án bán dẫn trị giá tới 5.000 tỷ USD, tiêu tốn hơn 70% ngân sách hàng năm của Mỹ và đòi hỏi xây dựng tới 358 nhà máy. Đó không phải là kịch bản khoa học viễn tưởng, mà là những con số mà các nhà phân tích đưa ra khi đánh giá tham vọng TeraFab của Elon Musk.
Trong bối cảnh cuộc đua AI toàn cầu ngày càng khốc liệt, nếu trở thành hiện thực, kế hoạch này có thể tái định hình toàn bộ ngành công nghiệp bán dẫn.
Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là: liệu đây là bước đi chiến lược táo bạo, hay một tham vọng vượt xa giới hạn thực tế?
Theo phân tích của Bernstein, để hiện thực hóa mục tiêu sản xuất lượng chip AI tiêu thụ 1 terawatt (1 TW) điện mỗi năm, dự án TeraFab sẽ cần một hệ sinh thái sản xuất khổng lồ chưa từng có trong lịch sử ngành bán dẫn.
Cụ thể, để đạt công suất này, hệ thống phải xử lý mỗi năm: 22,4 triệu wafer GPU Rubin Ultra, 2,716 triệu wafer CPU Vera và 15,824 triệu wafer HBM4E. Tổng cộng, sản lượng này đòi hỏi từ 142 đến 358 nhà máy bán dẫn hoạt động đồng thời.
Đây là con số vượt xa mọi chuẩn mực hiện tại. Để so sánh, TSMC, nhà sản xuất chip lớn nhất thế giới, chỉ xuất xưởng khoảng 15.023 triệu wafer (quy đổi 300 mm) trong năm 2025, với khoảng 50 module nhà máy được xây dựng trong hơn hai thập kỷ.
Tham vọng của Musk vì vậy không chỉ là xây dựng một vài nhà máy mới, mà là tạo ra một “siêu hệ sinh thái” sản xuất chip có quy mô vượt cả ngành công nghiệp hiện tại cộng lại. Điều đáng chú ý là, khoản đầu tư 20 tỷ USD ban đầu cho TeraFab, được cho là để sản xuất chip logic và bộ nhớ dưới một mái nhà, thực chất chỉ đủ xây dựng một nhà máy 7nm.
Trong khi đó, mục tiêu dài hạn lại là sản xuất hàng triệu, thậm chí hàng tỷ chip AI. Con số 5.000 tỷ USD mà Bernstein đưa ra thậm chí tương đương với tham vọng trước đây của Sam Altman khi tìm cách xây dựng mạng lưới nhà máy chip toàn cầu và kế hoạch này cuối cùng đã không thành hiện thực.
5.000 tỷ USD
Để hiểu rõ quy mô đầu tư, chỉ riêng mảng chip logic đã là một “núi tiền”. Một nhà máy sản xuất chip tiên tiến (2nm) hiện có giá từ 25 đến 35 tỷ USD, trung bình khoảng 30 tỷ USD.
Với nhu cầu sản xuất hơn 25,116 triệu wafer logic mỗi năm, TeraFab sẽ cần tới 105 nhà máy với năng suất hoàn hảo hoặc 126 nhà máy với năng suất 80%.
Tổng chi phí cho riêng phần này đã lên tới 3.150 tỷ USD (100% năng suất) hoặc 3.780 tỷ USD(80% năng suất). Trong khi đó, sản xuất bộ nhớ HBM, yếu tố then chốt cho AI, cũng đòi hỏi quy mô lớn không kém.
Dự án TeraFab của Elon Musk cần tới 385 nhà máy sản xuất
Các nhà máy DRAM hiện đại của Samsung, Micron hay SK hynix thường đạt khoảng 100.000 - 200.000 wafer/tháng. Để đáp ứng nhu cầu 15,824 triệu wafer HBM4E, TeraFab sẽ cần khoảng 9 nhà máy (100% năng suất) hoặc 12 nhà máy (70% năng suất). Chi phí cho phần này ước tính thêm 240 tỷ USD.
Chưa dừng lại ở đó, các cơ sở đóng gói tiên tiến, yếu tố quan trọng để tích hợp chip AI và HBM, có giá từ 2 đến 3,5 tỷ USD mỗi giai đoạn, và TeraFab có thể cần hàng chục đến hàng trăm cơ sở, tương đương hàng trăm tỷ USD bổ sung.
Tổng cộng, chi phí toàn hệ thống dễ dàng vượt 4000 tỷ USD, chưa tính đến đất đai, R&D, phần mềm và hệ sinh thái khiến con số 5000 tỷ USD trở nên hoàn toàn khả dĩ.
Dù 5.000 tỷ USD đã là con số khổng lồ nhưng thách thức lớn hơn có thể nằm ở những yếu tố phi tài chính. Để dễ hình dung, vốn hóa thị trường của các “ông lớn” công nghệ hiện nay như Nvidia (4.340 tỷ USD), Apple (3.710 tỷ USD) hay Alphabet (3.500 tỷ USD) vẫn thấp hơn hoặc tương đương quy mô dự án này.
Ngay cả ngân sách chính phủ Mỹ, khoảng 7.000 tỷ USD/năm cũng khó có thể dành phần lớn nguồn lực cho một dự án duy nhất. Do đó, kịch bản khả thi duy nhất là sự phối hợp của nhiều chính phủ, các quỹ đầu tư quốc gia, các tập đoàn điện toán đám mây và thị trường vốn toàn cầu.
Tuy nhiên, ngay cả trong trường hợp đó, những rào cản khác vẫn tồn tại như thiếu hụt thiết bị sản xuất wafer, hạn chế nguồn vật liệu xây dựng, thiếu nhân lực kỹ thuật quy mô lớn. Nói cách khác, ngay cả khi có đủ tiền, việc triển khai dự án ở quy mô này vẫn là một bài toán gần như chưa có tiền lệ.
Tham vọng bá chủ ngành bán dẫn
Câu hỏi cuối cùng và cũng là quan trọng nhất là mục tiêu thực sự của Elon Musk. Liệu ông có đang tìm cách xây dựng một hệ thống sản xuất chip đủ lớn để vượt qua toàn bộ các ông lớn như TSMC, Intel và Samsung cộng lại, chỉ để phục vụ nhu cầu của các công ty như Tesla, SpaceX hay xAI?
Hiện tại, câu trả lời vẫn còn bỏ ngỏ. Tuy nhiên, nếu TeraFab trở thành hiện thực, nó không chỉ là một dự án công nghiệp, mà có thể là bước ngoặt định hình lại chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu, nơi quyền lực không còn nằm ở phần mềm hay dữ liệu, mà ở khả năng sản xuất phần cứng ở quy mô chưa từng có.
Còn nếu thất bại, đây có thể sẽ là một trong những “canh bạc” đắt đỏ nhất trong lịch sử công nghệ.
*Nguồn bài viết: Tomshardware
