Đa số người bệnh chỉ tìm đến nha sĩ khi xuất hiện các dấu hiệu như chảy máu chân răng, hơi thở có mùi, nướu sưng đỏ hoặc răng bắt đầu lung lay.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đây đôi khi không chỉ là bệnh lý răng miệng mà còn có thể phản ánh tình trạng đường huyết đang mất kiểm soát.
Khi lượng đường trong máu tăng cao trong thời gian dài, hệ miễn dịch suy giảm, khả năng chống lại vi khuẩn trong khoang miệng cũng giảm theo.
Đồng thời, quá trình lưu thông máu đến mô nướu bị ảnh hưởng khiến các tổn thương khó lành hơn, tạo điều kiện để viêm nha chu tiến triển.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), người mắc tiểu đường có nguy cơ mắc bệnh nha chu cao hơn đáng kể.
Phân tích dữ liệu NHANES 2011–2016 cho thấy 58% người trưởng thành mắc đái tháo đường có bệnh nha chu, trong khi tỷ lệ này ở nhóm không mắc bệnh là 37,6%.
Không ít trường hợp, bệnh nhân chỉ phát hiện mắc tiểu đường sau khi đi khám nha khoa vì tình trạng viêm nha chu kéo dài nhưng điều trị không cải thiện.
Giáo sư Lior Shapira (Giáo sư Nha chu, Hebrew University-Hadassah (Israel), cựu Chủ tịch EFP) cho rằng việc phát hiện đái tháo đường ngay tại phòng khám nha khoa có ý nghĩa rất lớn.
Theo ông, nhiều bệnh nhân chưa biết mình mắc bệnh vẫn đến khám răng định kỳ, do đó nha sĩ có thể là người đầu tiên nhận ra các dấu hiệu nghi ngờ và khuyến nghị người bệnh kiểm tra đường huyết.
Ông nhấn mạnh: "Việc phát hiện bệnh tiểu đường ngay trên ghế nha khoa là vô cùng quan trọng."
Tiểu đường và nha chu: Hai căn bệnh "nuôi" nhau
Nếu tiểu đường làm tăng nguy cơ mắc bệnh nha chu thì ở chiều ngược lại, bệnh nha chu cũng có thể khiến việc kiểm soát đường huyết trở nên khó khăn hơn.
Theo CDC và báo cáo đồng thuận của Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế (IDF) cùng Liên đoàn Nha chu châu Âu (EFP), tình trạng viêm mạn tính ở mô nha chu có thể làm tăng phản ứng kháng insulin, từ đó ảnh hưởng đến hiệu quả kiểm soát đường huyết.
Ngược lại, khi đường huyết tăng cao, vi khuẩn trong khoang miệng có điều kiện phát triển mạnh hơn, làm tổn thương mô quanh răng nghiêm trọng hơn.
Mối quan hệ này tạo thành một "vòng xoắn bệnh lý": đường huyết càng khó kiểm soát thì bệnh nha chu càng nặng; bệnh nha chu càng nặng thì việc điều trị tiểu đường cũng càng phức tạp.
Các chuyên gia vì thế không còn xem bệnh nha chu đơn thuần là bệnh của răng miệng, mà là một yếu tố có thể ảnh hưởng đến sức khỏe toàn thân.
Điều trị nha chu không chỉ để giữ răng mà còn hỗ trợ kiểm soát đường huyết
Trong nhiều năm, điều trị tiểu đường thường tập trung vào thuốc, chế độ ăn và luyện tập. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy chăm sóc răng miệng cũng là một phần quan trọng trong quá trình quản lý bệnh.
Theo CDC, điều trị bệnh nha chu có thể giúp cải thiện khả năng kiểm soát đường huyết ở người mắc tiểu đường so với việc không điều trị hoặc chỉ chăm sóc thông thường.
Bên cạnh lợi ích sức khỏe, một số phân tích kinh tế còn cho thấy việc mở rộng điều trị nha chu cho người mắc tiểu đường có thể giúp tiết kiệm khoảng 6.000 USD chi phí y tế trong suốt cuộc đời của mỗi bệnh nhân (theo mô hình phân tích tại Mỹ).
Chính vì vậy, nhiều hướng dẫn điều trị hiện nay đều khuyến nghị người mắc tiểu đường nên khám nha khoa định kỳ, duy trì vệ sinh răng miệng đúng cách và phối hợp điều trị giữa bác sĩ nội tiết với bác sĩ nha khoa.
Ngược lại, những người bị viêm nha chu kéo dài hoặc tái phát nhiều lần cũng nên chủ động kiểm tra đường huyết để phát hiện sớm các rối loạn chuyển hóa.
Làm gì để bẻ gãy "vòng xoắn bệnh lý"?
Để ngăn chặn sự cộng hưởng nguy hiểm giữa hai căn bệnh, các chuyên gia y tế khuyến cáo người bệnh tiểu đường cần chủ động thay đổi thói quen chăm sóc răng miệng thay vì đợi đến khi có triệu chứng mới đi khám.
Một quy trình vệ sinh răng miệng chuẩn y khoa không chỉ bảo vệ nụ cười mà còn là "chìa khóa" giúp ổn định chỉ số đường huyết.
Trước hết, người bệnh cần duy trì thói quen đánh răng ít nhất 2 lần mỗi ngày bằng bàn chải lông mềm để tránh làm tổn thương vùng nướu vốn đã nhạy cảm.
Việc sử dụng chỉ nha khoa hoặc máy tăm nước sau mỗi bữa ăn là bắt buộc để loại bỏ hoàn toàn mảng bám trong kẽ răng, nơi vi khuẩn trú ngụ và giải phóng các chất gây viêm vào hệ tuần hoàn.
Ngoài ra, việc súc miệng bằng dung dịch kháng khuẩn không chứa cồn cũng giúp giảm tải lượng vi khuẩn trong khoang miệng một cách hiệu quả.
Đặc biệt, người bệnh tiểu đường nên hình thành thói quen khám nha khoa định kỳ mỗi 3 đến 6 tháng một lần.
Trong các buổi khám này, hãy chủ động thông báo cho nha sĩ về tình trạng bệnh lý, chỉ số đường huyết gần nhất cũng như các loại thuốc đang sử dụng. Điều này giúp nha sĩ đưa ra phác đồ điều trị dự phòng phù hợp, tránh các biến chứng nhiễm trùng sau khi can thiệp răng miệng.
Ở chiều ngược lại, việc kiểm soát tốt chế độ ăn uống, tập luyện và tuân thủ dùng thuốc hạ đường huyết theo chỉ định của bác sĩ nội tiết chính là nền tảng cốt lõi giúp các mô nướu có đủ khả năng tự phục hồi.
Nhận biết sớm mối liên hệ này và hành động ngay hôm nay chính là cách đơn giản nhất để người bệnh tiểu đường bảo vệ sức khỏe toàn thân, nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm thiểu gánh nặng chi phí y tế không đáng có./
