Nhà ông bà để lại
Sáng sớm, chị Nguyễn Phương Mai (SN 1991, xã Đoài Phương, Hà Nội) rời ngôi nhà cao tầng nằm ở mặt tiền đường, đến hóng mát trước sân ngôi nhà cũ vừa được vợ chồng chị sửa lại để làm nơi thờ gia tiên.
Ngôi nhà nhỏ lợp ngói đỏ, tường sơn trắng nằm trong khoảng sân vuông vức được che mát bởi những tán mít già có tuổi đời hơn 40 năm. Chị Mai cho biết, trước đây ngôi nhà này thuộc sở hữu của ông bà nội chồng chị - anh Phan Thanh Sơn (SN 1987).
Căn nhà cũ của ông nội chồng chị Mai sau khi được sửa lại vào năm 2025
“Bố mẹ chồng tôi kể, nhà được ông bà nội xây dựng từ năm 1985 theo kiểu nhà ngói 3 gian, 1 chái. Lúc ông bà xây nhà, bố mẹ chồng tôi còn chưa kết hôn.
Lập gia đình xong, bố mẹ chồng tôi mới chuyển về nhà này sống cùng ông bà nội. Vì vậy, chồng tôi sinh ra, lớn lên trong căn nhà này.
Khi ông bà nội qua đời, căn nhà cũ thuộc quyền sở hữu của bố mẹ chồng tôi. Sau đó, bố mẹ chồng xây nhà mới ra mặt đường, còn ngôi nhà cũ được sử dụng làm nhà kho. Bố chồng tôi mất cách đây 5 năm, hiện căn nhà thuộc quyền sở hữu của mẹ chồng”, chị Mai chia sẻ.
Căn nhà được xây dựng từ năm 1985 xuống cấp sau nhiều năm không được sử dụng
Nhiều năm không sử dụng, ngôi nhà cũ xuống cấp. Mái ngói vỡ, dột, nhiều hạng mục bị hỏng, lung lay xiêu đổ.
Thấy vậy, nhiều người khuyên gia đình anh Sơn tháo dỡ ngôi nhà cũ để đảm bảo an toàn. Tuy nhiên, anh chần chừ, không muốn dỡ bỏ.
Anh Sơn chia sẻ: “Tuổi thơ tôi gắn với từng góc nhà, khoảng sân của ngôi nhà này. Ngày còn nhỏ, chái nhà được ngăn thành buồng.
Ông bà nội tôi kê một bộ bàn ghế ở gian giữa, hai bên là 2 chiếc giường ngủ. Bố mẹ tôi ngủ một giường, giường còn lại là nơi tôi và em gái ngủ. Sau này, khi em gái lớn hơn, chúng tôi mới có giường riêng.
Năm 2025, vợ chồng anh Sơn quyết định tu sửa lại ngôi nhà gắn liền với tuổi thơ của mình
Ngày ấy, những nhà xung quanh đều là nhà tranh vách đất. Trong khi đó nhà tôi mái ngói, tường xây nên tôi tự hào lắm.
Nhà rất mát, xung quanh là những gốc mít được ông bà nội tôi trồng cùng thời điểm xây nhà. Đến bây giờ, những gốc mít ấy vẫn còn”.
Lưu giữ tuổi thơ
Những năm qua, dù sống trong ngôi nhà cao tầng, khang trang, vợ chồng anh Sơn vẫn không quên ngôi nhà 3 gian với mái ngói rêu phong. Mỗi lần nhìn thấy, kỷ niệm tuổi thơ trong anh lại ùa về.
Anh nhớ ngày còn nhỏ thường cùng em gái trốn bố mẹ đi tắm sông suốt buổi trưa. Khi về, cả hai bị bố phạt ôm 2 cột nhà.
Lớn lên, anh cắt cỏ, chăn trâu, vui chơi trước sân nhà cũ. Anh cũng nấu cơm bằng bếp rơm và nhớ mùi khói bếp vấn vương.
Rồi anh đi học xa, bắt đầu nếm trải cảm giác nhớ nhung ngôi nhà đã theo mình qua bao mùa mưa nắng. Anh vui khi trở về, ngôi nhà vẫn vững chãi, ấm cúng dù nhiều hạng mục bắt đầu xuất hiện vết dấu thời gian.
Sau này khi lập gia đình, có nhà mới, khang trang hơn, anh Sơn vẫn không xem ngôi nhà cũ là một công trình đã xuống cấp. Với anh, đó là nơi lưu giữ những ký ức không thể thay thế của bản thân, gia đình.
Vì vậy, thay vì tháo dỡ, anh quyết định sửa lại ngôi nhà cũ như một cách giữ lại kỷ niệm tuổi thơ. Chị Mai kể: “Khoảng 6 năm trước, gia đình có ý tháo dỡ ngôi nhà cũ vì xuống cấp nhiều. Nhưng chồng tôi cảm thấy tiếc và muốn sửa lại nó vào một ngày nào đó.
Dự định sửa lại căn nhà cũ được vợ chồng tôi ấp ủ nhiều năm nhưng vì nhiều lý do vẫn chưa thực hiện được. Năm ngoái, vợ chồng tôi quyết định cải tạo, sửa chữa ngôi nhà cũ của ông bà nội để làm nơi thờ gia tiên, lưu giữ ký ức tuổi thơ của chồng tôi”.
Theo anh Sơn, từ năm 1985 đến năm 2025, ngôi nhà chưa trải qua lần sửa chữa nào. Khi biết tin vợ chồng con trai có ý định sửa lại ngôi nhà cũ, mẹ anh Sơn tỏ vẻ lo lắng.
Bà lo việc sửa chữa, cải tạo ngôi nhà không thành công, sau khi sửa nhà sẽ không kiên cố vì đã xuống cấp khá nhiều. Tuy nhiên, vợ chồng anh Sơn vẫn thuyết phục và được bà đồng ý.
Trong lúc bàn bạc việc cải tạo ngôi nhà cũ, bà muốn con trai thay mới toàn bộ nền gạch cũ để nền nhà sáng đẹp hơn. Thế nhưng anh Sơn lại muốn giữ lại căn nhà cũ một cách nguyên bản nhất.
Anh giải thích, chia sẻ với mẹ và được bà đồng ý việc giữ lại toàn bộ gạch cũ, cột, kèo chính của ngôi nhà. Để mái nhà chắc chắn, anh gia cố thêm khung sắt. Mái ngói cũ đã hỏng, anh lợp lại ngói mới cùng màu như ngày trước.
Căn nhà cũng được lắp bộ cửa gỗ theo phong cách xưa. Tường nhà được anh Sơn tự tay trát, sơn lại với tông màu sáng. Không gian trong nhà bài trí tối giản với ban thờ gia tiên ở giữa và một bàn trà tiếp khách ở bên phải.
Sau khi được tu sửa, ngôi nhà trở thành nơi gia đình anh Sơn thờ tự gia tiên, gìn giữ nếp nhà. Mỗi năm vào dịp rằm, mùng 1, giỗ hay lễ Tết, các thành viên trong gia đình anh lại tề tựu về đây thắp hương, tưởng nhớ ông bà, tổ tiên.
Chị Mai và các con cũng rất thích ngôi nhà xưa
Chị Mai bộc bạch: “Sau khi ngôi nhà được sửa xong, mẹ chồng tôi rất xúc động.
Hằng ngày, bà đến hương khói cho ông bà tổ tiên và quét dọn, chăm sóc ngôi nhà. Trước đây, bây giờ và sau này, ngôi nhà của ông bà để lại vẫn là một phần không thể thiếu của gia đình tôi.
Tôi thích nhất ngôi nhà vào thời điểm sáng sớm. Lúc ấy, tôi thường đứng trước sân, dưới những tán mít cổ thụ để nghe tiếng chim hót, tận hưởng cảm giác yên bình, thư thái.
Đối với chồng tôi, ngôi nhà không chỉ là không gian thờ gia tiên mà còn là nơi anh lưu giữ kỷ niệm tuổi thơ, cuộc sống ngày trước của gia đình. Giờ đây, tuổi thơ con tôi cũng sẽ gắn bó với ngôi nhà chứa đựng cả tuổi thơ của bố các bé”.
Mỗi ngôi nhà đều mang một ý nghĩa đặc biệt với người sở hữu. Đó có thể là nơi ghi dấu những cột mốc quan trọng, lưu giữ những ký ức không thể quên, hoặc là thành quả của những ước mơ, hoài bão được vun đắp qua năm tháng.
Loạt bài “Nếp nhà qua năm tháng” ghi lại chuyện về những ngôi nhà đặc biệt, nơi mỗi không gian, đồ vật, đổi thay…đều gắn với những câu chuyện riêng.
Ảnh: NVCC
