Ảnh: VTV
Tại Nhật Bản, AI đang làm thay đổi không chỉ cách con người làm việc, mà cả nhu cầu nhân lực trên thị trường lao động. Một số công việc văn phòng có thể dư thừa, trong khi nhiều ngành cần lao động trực tiếp lại thiếu người.
Tại Nhật Bản, một số doanh nghiệp đang đào tạo lại nhân viên kế toán, nhân sự, bán hàng để chuyển sang các công việc như xây dựng, sửa chữa hay lắp đặt. Liệu AI có đang thúc đẩy làn sóng chuyển từ lao động "bàn giấy" sang lao động "hiện trường"?
Có một thực tế là khi các công ty đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đã khiến một bộ phận nhân viên như kế toán, nhân sự, quản trị văn phòng bị dư thừa. Để tận dụng nhân lực này, một số công ty đã khuyến khích nhân viên tham gia các lớp đào tạo nghề, chuyển hướng phát triển thành thợ lành nghề với mức thu nhập cao.
Báo NHK News đã phản ánh dự án của Công ty RIZAP chuyển đổi khoảng 500 nhân viên, chiếm 10% tổng nhân lực gồm các nhân viên bán hàng, kế toán và nhân sự thành những thợ xây dựng, sửa chữa lành nghề. Công ty điều hành hơn 2.000 phòng tập thể hình trên toàn Nhật Bản.
Kể từ tháng 6 năm nay, chương trình đào tạo sẽ bắt đầu nhằm giúp nhân viên có thể làm quen công việc tại công trường. Công ty đang hướng đến mảng kinh doanh mới là lắp đặt nội thất cho các cửa hàng.
Phản ánh của báo Nikkei, dẫn khảo sát về tình hình chuyển việc do viện Recruit Works thực hiện, năm 2025 chỉ có 1% tổng số người lao động chuyển đổi từ công việc hành chính sang các công việc chân tay. Trong khi tình trạng thiếu hụt lao động tại hiện trường đang ngày càng nghiêm trọng trong lĩnh vực xây dựng, sản xuất và chăm sóc điều dưỡng, những nghề nghiệp và AI vốn khó thay thế.
Chuyên gia Seito Furuya, nhà nghiên cứu cấp cao Viện Recruit Works nhận định, mặc dù tiền lương cho người lao động ngoài trời đang tăng lên, nhưng vẫn thấp hơn so với nhân viên văn phòng, nhân viên bàn giấy. Đây có thể là rào cản để người lao động chuyển sang các công việc hiện trường.
Báo Asahi dựa trên khảo sát của Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản đã so sánh mức lương của 145 ngành nghề của năm 2020 và 2024, cho thấy những công việc hiện trường như lái taxi, công nhân xây dựng có mức thu nhập tăng đáng kể so với trung bình.
Các công ty cũng thừa nhận, việc chuyển nghề từ lao động "bàn giấy" sang lao động "hiện trường" cũng gặp nhiều khó khăn, đầu tiên phải kể đến tâm lý ngại lao động nặng nhọc. Tuy nhiên nếu chuyển việc mang lại mức thu nhập tốt hơn, có thể sẽ khuyến khích được nhiều nhân viên chuyển từ "thầy" thành "thợ".
