Bao giờ người miền Tây thôi rồng rắn xếp hàng ở các bệnh viện TP.HCM?

Loạt bài của Tuổi Trẻ về bệnh nhân miền Tây tại các bệnh viện lớn ở TP.HCM phản ánh thực trạng đáng suy nghĩ. Mỗi lượt khám là những chuyến xe đêm, những ngày chờ đợi, tiền ăn ở và người thân phải bỏ việc để chăm sóc bệnh nhân. Đó còn là nỗi lo lỡ lịch điều trị, nhất là với người mắc bệnh hiểm nghèo.

Không thể chữa bệnh bằng những dự án dang dở

Tại Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, mỗi ngày có khoảng 4.800 - 5.000 lượt bệnh nhân đến khám. Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM tiếp nhận 8.000 - 8.500 lượt khám ngoại trú. Bệnh viện Chợ Rẫy có khoảng 8.000 - 9.000 lượt, trong đó khoảng 90% bệnh nhân đến từ miền Tây.

Đằng sau tình trạng vượt tuyến không đơn thuần là tâm lý chuộng bệnh viện lớn. Đó là sự chênh lệch về năng lực chuyên môn, thiết bị chẩn đoán, đội ngũ bác sĩ, thuốc điều trị và chất lượng dịch vụ giữa các tuyến.

Nhiều người bệnh lo ngại phải làm lại xét nghiệm khi chuyển viện, thiếu thuốc hoặc không được tiếp cận kỹ thuật điều trị cần thiết. Họ chọn TP.HCM vì muốn chắc chắn hơn, dù phải trả thêm nhiều chi phí và công sức.

Các ý kiến bạn đọc Tuổi Trẻ cũng chỉ ra những bất cập này. Niềm tin của người bệnh không thể xây dựng bằng lời kêu gọi ở lại địa phương. Chất lượng điều trị mới là yếu tố quyết định.

Thực trạng đã được nhận diện từ lâu. Cần Thơ được định hướng trở thành trung tâm y tế chuyên sâu của Đồng bằng sông Cửu Long. Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ đảm nhận vai trò tuyến cuối khu vực. Các bệnh viện chuyên khoa Ung bướu, Nhi đồng, Phụ sản, Tim mạch cùng hệ thống cơ sở tư nhân như Hoàn Mỹ Cửu Long, Medic, Vinmec... đang góp phần hình thành mạng lưới chăm sóc sức khỏe.

Người dân miền Tây vật vã lên TP.HCM khám chữa bệnh

Nhưng có quy hoạch chưa đồng nghĩa có năng lực điều trị. Bệnh viện lớn chưa chắc đã là bệnh viện chuyên sâu nếu thiếu thiết bị đồng bộ, chuyên gia giỏi, thuốc và quy trình vận hành.

Dự án Bệnh viện Ung bướu Cần Thơ 500 giường là một ví dụ. Sau nhiều năm đình trệ, công trình được tái khởi động năm nay. Trang thiết bị, nhân lực và khả năng vận hành của bệnh viện, xây dựng niềm tin cho người dân ở lại gần nhà trị bệnh vẫn là những bài toán khó, cần được giải quyết đồng bộ.

Máy móc hiện đại không thay thế được bác sĩ giỏi. Bệnh viện hoàn thành cũng chưa có nghĩa người bệnh được tiếp cận ngay dịch vụ chất lượng cao.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, các cơ sở khám chữa bệnh tại Cần Thơ tiếp nhận hơn 8,7 triệu lượt khám, trên 710.000 lượt điều trị nội trú; công suất sử dụng giường bệnh bình quân 85,7%. Nhu cầu chăm sóc sức khỏe rất lớn. Cần Thơ không chỉ phục vụ người dân thành phố mà còn gánh vác trách nhiệm của trung tâm y tế vùng. Đầu tư cho y tế phải tính theo chức năng phục vụ toàn Đồng bằng sông Cửu Long, không chỉ theo dân số một địa phương.

Để người bệnh không phải vượt tuyến

Đồng bằng sông Cửu Long cần chuyển từ tư duy xây thêm bệnh viện sang xây dựng năng lực của cả hệ thống y tế vùng, cần ưu tiên:

Một là, hoàn thành các dự án trọng điểm, đầu tư đúng năng lực điều trị. Bệnh viện Ung bướu Cần Thơ cần được hoàn thiện đồng bộ về xây dựng, thiết bị xét nghiệm, xạ trị, giải phẫu bệnh, thuốc và quy trình vận hành. Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ cùng các bệnh viện chuyên khoa vùng cũng cần được nâng cấp. Đầu tư phải dựa trên mô hình bệnh tật và nhu cầu điều trị thực tế. Tránh mua sắm dàn trải, trùng lặp, thiết bị đắt tiền nhưng khai thác không hiệu quả.

Hai là, tạo đột phá về nhân lực y tế chất lượng cao. Có thể xây bệnh viện, mua máy móc, nhưng không thể có ngay đội ngũ bác sĩ giỏi. Cần chính sách đủ sức thu hút và giữ chân chuyên gia, bác sĩ chuyên khoa sâu tại Cần Thơ và các tỉnh.

Bên cạnh thu nhập, phải có môi trường nghiên cứu, đào tạo liên tục và cơ hội phát triển nghề nghiệp. Hợp tác với Bệnh viện Chợ Rẫy, Đại học Y Dược TP.HCM và các trường y khoa cần đi vào thực chất: đào tạo tại chỗ, luân phiên chuyên gia, chuyển giao kỹ thuật, hội chẩn từ xa. Người bệnh cần được tiếp cận bác sĩ giỏi ngay tại vùng mình sinh sống.

Ba là, tháo gỡ rào cản về bảo hiểm y tế, thuốc và dữ liệu khám chữa bệnh. Cần rà soát danh mục thuốc, vật tư và kỹ thuật được bảo hiểm y tế thanh toán, bảo đảm quyền lợi người bệnh tại các cơ sở đủ năng lực.

Hồ sơ bệnh án, kết quả xét nghiệm và hình ảnh chẩn đoán phải được liên thông, hạn chế làm lại những xét nghiệm không cần thiết. Bệnh nhân ung thư, tim mạch và bệnh mạn tính sau điều trị chuyên sâu tại TP.HCM cần được tái khám, theo dõi tại địa phương theo phác đồ thống nhất. Chuyển tuyến phải là sự phối hợp chuyên môn hai chiều, không phải hành trình chuyển bệnh nhân lòng vòng.

Bốn là, củng cố y tế dự phòng và chăm sóc sức khỏe ban đầu. Đầu tư trạm y tế, y tế gia đình, khám định kỳ, tầm soát ung thư và quản lý bệnh không lây nhiễm là giải pháp căn cơ. Phát hiện bệnh sớm sẽ giảm chi phí điều trị, hạn chế biến chứng và giảm áp lực cho bệnh viện tuyến trên. Chuyển đổi số cần phục vụ người bệnh từ đặt lịch, tư vấn, trả kết quả đến theo dõi sức khỏe, không chỉ dừng ở số hóa hồ sơ.

Đánh thức kinh tế chăm sóc sức khỏe, du lịch chữa bệnh

Y tế chất lượng cao không chỉ là vấn đề an sinh. Đây còn có thể trở thành một ngành dịch vụ có giá trị gia tăng của Đồng bằng sông Cửu Long.

Khi có bệnh viện chuyên sâu, bác sĩ giỏi và dịch vụ điều trị đáng tin cậy, Cần Thơ có cơ hội phát triển du lịch y tế, du lịch chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng và dưỡng lão. Vùng có những lợi thế riêng: không gian sinh thái sông nước, khí hậu, nguồn thực phẩm phong phú và văn hóa miệt vườn.

Có thể hình thành hệ sinh thái kết nối bệnh viện, trung tâm chẩn đoán, cơ sở phục hồi chức năng, khách sạn, khu nghỉ dưỡng, dịch vụ dinh dưỡng và chăm sóc người cao tuổi. Người bệnh sau điều trị có thể lưu trú phục hồi theo chỉ định chuyên môn. Người cao tuổi có thể sử dụng dịch vụ chăm sóc dài hạn kết hợp nghỉ dưỡng. Du khách có nhu cầu kiểm tra sức khỏe cũng có thể tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng cao.

Hướng đi này mở thêm cơ hội thu hút đầu tư tư nhân, tạo việc làm, kéo dài thời gian lưu trú và tăng chi tiêu du lịch. Tuy nhiên, phải phân biệt rõ du lịch y tế với nghỉ dưỡng thông thường.

Khám chữa bệnh và phục hồi chức năng phải do cơ sở đủ điều kiện, có nhân lực chuyên môn đảm trách. Không thể thương mại hóa sức khỏe bằng những lời quảng cáo vượt quá năng lực thực tế.

Đồng bằng sông Cửu Long không cần xây dựng những bệnh viện giống hệt TP.HCM để cạnh tranh. Vùng cần một mạng lưới y tế phân tầng, liên kết. Cần Thơ là hạt nhân chuyên sâu; các tỉnh đảm nhận điều trị, chăm sóc tại chỗ; y tế cơ sở là nền tảng phòng bệnh và quản lý sức khỏe cộng đồng.

Không thể trách người miền Tây chọn bệnh viện TP.HCM để tìm cơ hội sống tốt hơn. Nhưng cũng không thể xem cảnh người bệnh phải đi hàng trăm cây số, chen chúc từ sáng sớm, tốn kém tiền bạc và sức lực là chuyện bình thường.

Đích đến không phải ngăn người miền Tây lên Sài Gòn chữa bệnh, mà là tạo thêm cơ hội để họ được điều trị tốt ngay trên quê hương mình. Giảm vượt tuyến phải là kết quả của chất lượng y tế được nâng lên, không phải một mệnh lệnh hành chính.