Chi cả chục triệu mỗi tháng cho 'cuộc đua' vào lớp 10 công lập

Việc ôn thi và luyện đề tại các trung tâm được tổ chức liên tục ngay từ sớm.

Những ngày cận kỳ thi, không khí tại các trung tâm luyện thi trở nên “nóng” hơn bao giờ hết. Lớp học kín chỗ, học sinh ngồi sát nhau, nhiều ca học kéo dài tới sau 21h.

Học kín tuần, chi phí “đội” lên từng ngày

Đặt mục tiêu vào trường THPT Phan Huy Chú - Đống Đa, Tuấn Anh cho biết, kết quả khảo sát đầu tháng 4 tại trung tâm của thầy Bùi Huy Hiếu ở phố Khâm Thiên ở cả ba môn Toán, Văn, Anh đều chưa cao, đặc biệt môn Ngữ văn chỉ ở mức trung bình.

Vì vậy, khoảng một tháng trở lại đây, ngoài việc học trên lớp, em phải học thêm gần như kín tuần, kết hợp cả học trung tâm và gia sư cho đủ ba môn.

“Có những hôm em học 2 ca liên tiếp. Học xong ở trung tâm về nhà lại tiếp tục làm bài. Lúc nào cũng trong trạng thái vội, em khá mệt nhưng không dám dừng vì sợ không theo kịp”, Tuấn Anh chia sẻ.

Phụ huynh của Tuấn Anh cho biết để đạt mục tiêu đỗ nguyện vọng 1, gia đình đã thuê gia sư kèm 1:1, xây dựng kế hoạch học tập riêng, rà soát những phần kiến thức còn hổng để bù đắp. “Hiện, mỗi buổi học dao động khoảng 250.00-300.000 đồng/môn. Ngoài ra, cháu còn tham gia các kỳ thi thử tại trung tâm khu Khâm Thiên để đánh giá năng lực, từ đó điều chỉnh cách học", phụ huynh chia sẻ.

Không chỉ riêng gia đình em Tuấn Anh, nhiều phụ huynh rơi vào vòng xoáy chi phí và áp lực khi kỳ thi cận kề. Chị Nguyễn Thị Lan (phường Hoàn Kiếm) cho biết con học gần như kín tuần, còn phụ huynh thì “căng như dây đàn” vì chi phí học thêm ngày càng tăng.

“Một khóa học trực tiếp 10 buổi môn Ngữ văn tôi đăng ký cho con có học phí khoảng 2,5 triệu đồng, được giảm còn hơn 2,3 triệu đồng nếu đăng ký sớm. Chỉ riêng tiền học thêm các môn đã lên tới cả chục triệu đồng mỗi tháng, chiếm gần một nửa thu nhập của gia đình”, chị Lan chia sẻ.

Trong khi đó, anh Trần Văn Hùng (phường Hà Đông) thẳng thắn nhìn nhận việc học thêm gần như là “lựa chọn bắt buộc”. “Các bạn đều học thêm, luyện đề liên tục nên mình không thể đứng ngoài. Gia đình xác định đầu tư để con có cơ hội tốt hơn. Biết là con mệt vì phải ôn luyện suốt ngày đêm nhưng nếu không học thì sợ không cạnh tranh được. Chỉ mong tỷ lệ vào trường công cao hơn để giảm áp lực cho cả học sinh và gia đình”, anh chia sẻ.

Ở góc nhìn học sinh, em Nguyễn Hải, trường THCS Trần Duy Hưng (phường Cầu Giấy), cho biết luôn trong trạng thái căng thẳng khi phải cạnh tranh với nhiều bạn có điều kiện học tập tốt hơn.

“Có ngày em học thêm 2 ca, ăn uống qua loa để kịp giờ. Di chuyển liên tục khiến em rất mệt, nhưng nếu nghỉ thì sợ tụt lại phía sau”, Hải nói. Theo em, ngoài khoảng 5 giờ học ở trường, phần lớn thời gian còn lại là học thêm và tự học. Nhiều lúc rất mệt nhưng vẫn phải cố luyện đề để tự tin hơn cho kỳ thi sắp tới.

Thực tế, lịch học dày đặc khiến nhiều học sinh gần như không có thời gian nghỉ ngơi. Hình ảnh phụ huynh chờ con bên ngoài các trung tâm vào đêm muộn đã trở nên quen thuộc.

Ở góc độ chuyên môn, thầy Vũ Thanh Hòa, giáo viên Ngữ văn trường THPT Thăng Long (phường Hai Bà Trưng), đồng thời tham gia giảng dạy tại một trung tâm luyện thi, cho biết việc luyện đề tại các trung tâm hiện nay được tổ chức bài bản và liên tục ngay từ sớm.

“Chúng tôi cho học sinh luyện đề theo dạng đề thi thật hàng tuần, có giáo viên chữa bài chi tiết. Ban đầu là đi từng dạng như nghị luận xã hội, nghị luận văn học, thơ, truyện… Sau đó, học sinh chuyển sang làm đề tổng hợp, không báo trước dạng để rèn phản xạ thực tế cho học sinh”, thầy nói.

Theo thầy Hòa, ở giai đoạn hai, học sinh phải tự xử lý đề hoàn toàn, sau đó được chấm và chữa kỹ từng phần, từ mở đoạn, triển khai ý đến cách trình bày bài. “Nhiều em viết có cảm xúc nhưng bố cục chưa chặt, giáo viên phải chỉnh rất kỹ. Sau mỗi tuần, các em nhận ra điểm yếu của mình và tiến bộ khá nhanh”, thầy chia sẻ.

Sau mỗi bài làm, học sinh đều được nhận xét cụ thể về lỗi sai, phần thiếu ý hay cách diễn đạt chưa hợp lý. “Việc chữa bài chi tiết giúp các em không chỉ biết điểm mà còn biết mình cần sửa gì. Qua từng tuần, kỹ năng được cải thiện rõ rệt”, thầy Hòa cho biết. Theo thầy Hòa, kỹ năng làm văn không thể hình thành trong thời gian ngắn. Môn Văn cần cả quá trình rèn luyện, không thể học cấp tốc mà đạt kết quả tốt.

Quy mô trường THPT chưa theo kịp số học sinh tốt nghiệp THCS mỗi năm, khiến “cửa” vào công lập ngày càng thu hẹp.

“Cửa công” hẹp, kỳ thi thành cuộc đua áp lực cao

Theo thống kê, hơn 124.600 học sinh Hà Nội đã nộp hồ sơ đăng ký dự thi lớp 10, tương đương gần 85% số học sinh tốt nghiệp THCS toàn thành phố. Trong khi đó, các trường THPT công lập chỉ tuyển khoảng 81.500 học sinh, khiến tỷ lệ trúng tuyển chỉ khoảng 55% - mức thấp nhất trong nhiều năm gần đây.

Áp lực thể hiện rõ qua tỷ lệ chọi tại nhiều trường top đầu. THPT Yên Hòa có tỷ lệ chọi cao nhất, lên tới 1/3,36; tiếp theo là THPT Lê Quý Đôn - Hà Đông với tỷ lệ 1/3. Ở chiều ngược lại, toàn thành phố chỉ còn 3 trường có tỷ lệ chọi dưới 1, cho thấy mức độ cạnh tranh đã lan rộng.

Ở góc độ quản lý, lãnh đạo Sở GD&ĐT Hà Nội nhìn nhận áp lực thi vào lớp 10 xuất phát từ sự chênh lệch kéo dài giữa số học sinh tốt nghiệp THCS và chỉ tiêu vào trường công lập, đặc biệt tại các đô thị lớn. Thành phố đang triển khai nhiều giải pháp như mở rộng mạng lưới trường lớp, tăng chỉ tiêu ở khu vực đông dân, đồng thời đẩy mạnh phân luồng sau THCS để tạo thêm lựa chọn cho học sinh.

Cô Nguyễn Thị Vân Hồng, Hiệu trưởng trường THCS Chương Dương (phường Hồng Hà), cho rằng phụ huynh không nên đợi đến khi con học lớp 9 mới bắt đầu tính chuyện thi lớp 10, mà cần chủ động lựa chọn lộ trình học tập sớm, phù hợp với năng lực của con.

Theo cô, phụ huynh cũng cần cởi mở hơn với các lựa chọn ngoài trường công lập như trường tư thục hoặc học nghề, miễn sao phù hợp với năng lực, định hướng và điều kiện tài chính của gia đình. Thực tế cho thấy nhiều học sinh lựa chọn học nghề vẫn có cơ hội phát triển tốt và đạt được thành công trong công việc.

Theo các chuyên gia, vấn đề cốt lõi của áp lực thi vào lớp 10 không nằm ở số lượng thí sinh, mà ở sự mất cân đối giữa nhu cầu vào trường công lập và khả năng đáp ứng của hệ thống. Quy mô trường THPT chưa theo kịp số học sinh tốt nghiệp THCS mỗi năm, khiến “cửa” vào công lập ngày càng thu hẹp.

Trong khoảng 10 năm trở lại đây, số học sinh tốt nghiệp THCS tăng nhanh, trong khi chỉ tiêu vào trường công lập tăng chậm, làm gia tăng áp lực cạnh tranh. Ở các quận nội thành, tỷ lệ vào công lập có thể chỉ khoảng 30-40%, tạo sức ép lớn lên cả học sinh và phụ huynh.

Theo các chuyên gia, để “hạ nhiệt” cuộc đua, thành phố cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ mở rộng nguồn cung giáo dục đến đa dạng hóa lựa chọn học tập, thay vì dồn áp lực vào một kỳ thi duy nhất.

Khi suất học không tăng tương ứng với số học sinh, mọi lời khuyên “giảm áp lực” trở nên khó khả thi. Cuộc đua vào lớp 10 vì thế không chỉ là bài kiểm tra năng lực, mà còn là cuộc cạnh tranh về điều kiện, thời gian và cả khả năng tài chính của mỗi gia đình.