Trung Quốc vừa triển khai một chương trình viện trợ khẩn cấp mới, chuyển chuyến hàng gạo đầu tiên tới Cuba – quốc gia đang đối mặt với tình trạng thiếu lương thực và năng lượng ngày càng nghiêm trọng trong bối cảnh các lệnh cấm vận của Mỹ được siết chặt, khiến dòng chảy dầu mỏ từ Venezuela gần như bị đình trệ.
Theo hãng thông tấn nhà nước Tân Hoa Xã, Bắc Kinh dự kiến viện trợ tổng cộng 30.000 tấn gạo cho Cuba trong khuôn khổ chương trình. Lô hàng đầu tiên đã được bàn giao vào đầu tuần này, trong khi lô thứ hai đã cập cảng Santiago de Cuba. Các lô tiếp theo dự kiến sẽ rời Trung Quốc trong thời gian ngắn tới, nhằm bổ sung nguồn cung lương thực thiết yếu cho quốc đảo Caribe.
Động thái viện trợ diễn ra trong bối cảnh Cuba đang chịu tác động kép từ khủng hoảng năng lượng và an ninh lương thực. Reuters dẫn dữ liệu vận chuyển và tài liệu nội bộ của công ty dầu khí quốc doanh PDVSA cho biết Venezuela – đối tác năng lượng then chốt của Cuba – đã không gửi dầu thô hoặc nhiên liệu tinh chế tới đảo quốc này trong khoảng một tháng qua.
Hồ sơ vận chuyển cho thấy chuyến hàng nhiên liệu cuối cùng của PDVSA rời cảng Puerto Jose vào giữa tháng 12, trong khi tàu chở dầu liên quan đã tắt tín hiệu định vị khi đang vận chuyển khoảng 600.000 thùng dầu thô. Năm ngoái, Venezuela là nhà cung cấp dầu lớn nhất của Cuba, với khoảng 26.500 thùng/ngày, chiếm gần một phần ba nhu cầu khoảng 100.000 thùng/ngày của nước này. Mexico đứng thứ hai, với khoảng 5.000 thùng/ngày.
Việc nguồn cung dầu bị gián đoạn đã làm trầm trọng thêm tình trạng mất điện và thiếu hụt lương thực tại Cuba. Khoảng 9 triệu người dân nước này đang phải đối mặt với tình trạng cắt điện luân phiên, thiếu nhiên liệu, thực phẩm và thuốc men kéo dài.
Tờ New York Times cho biết Cuba cần khoảng 100.000 thùng dầu mỗi ngày để duy trì hoạt động của lưới điện, giao thông công cộng và các nhà máy. Một số đài truyền hình và phát thanh địa phương đã buộc phải ngừng phát sóng trong vài ngày do thiếu dầu diesel để vận hành máy phát điện, khiến nhiều khu vực không có điện và nước sinh hoạt.
Trong bối cảnh đó, viện trợ gạo từ Trung Quốc được xem là nguồn hỗ trợ quan trọng. Tại lễ bàn giao lô hàng, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại thương và Đầu tư Cuba Oscar Perez-Oliva Fraga bày tỏ sự cảm ơn đối với Bắc Kinh, cho rằng sự hỗ trợ này đến đúng thời điểm then chốt.
Đại sứ Trung Quốc tại Cuba, ông Hoa Xin, khẳng định viện trợ gạo phản ánh “tình hữu nghị đặc biệt” giữa hai quốc gia. Trước đó, năm 2024, Trung Quốc cũng đã viện trợ khẩn cấp 20.000 tấn gạo cho Cuba trong giai đoạn nguồn cung lương thực của nước này bị gián đoạn theo mùa.
Về dài hạn, Cuba vẫn gặp nhiều thách thức trong việc tự chủ lúa gạo. Bộ trưởng Nông nghiệp Cuba cho biết nước này có tiềm năng trồng khoảng 200.000 ha lúa, song năm 2024 chỉ gieo trồng được 60.000 ha, thu hoạch chưa tới 200.000 tấn.
Năng suất trung bình đạt khoảng 3 tấn/ha, thấp hơn đáng kể so với Mỹ (5,8 tấn) và Trung Quốc (6,8 tấn). Trong bối cảnh nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nhập khẩu và nguồn thu ngoại hối suy giảm, viện trợ lương thực tiếp tục đóng vai trò then chốt đối với an ninh lương thực của Cuba.
Theo SCMP
