Về tiến độ, TP dự kiến hoàn thành đề cương luật trong tháng 3/2026, hoàn tất dự thảo vào tháng 4/2026. Từ tháng 5 - 6/2026, các hội thảo và hoạt động lấy ý kiến sẽ được tổ chức để hoàn thiện dự thảo trước khi trình Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ hai vào cuối 2026.
Có thể khẳng định, đây là một sự kiện vô cùng quan trọng với TP HCM.
Từ nhiều năm nay, TP HCM đã là một trong những trung tâm kinh tế - xã hội của cả nước, là đô thị lớn bậc nhất nước. Từ sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, TP HCM sau sắp xếp lại càng có quy mô lớn hơn, diện tích hơn 6.700km2 và dân số hơn 14 triệu người. Với quy mô này, TP HCM không còn là một đô thị đơn lẻ, mà là một không gian kinh tế - đô thị - công nghiệp - logistics có tính liên kết vùng rất mạnh, đóng vai trò đầu tàu tăng trưởng của cả nước.
Với vị trí, vai trò quan trọng, đặc biệt, TP HCM đã, đang được trao một số cơ chế đặc thù thông qua các nghị quyết của Quốc hội, từ Nghị quyết 54/2017 đến Nghị quyết 98/2023 và gần đây tiếp tục được điều chỉnh, bổ sung bằng Nghị quyết 260/2025 của Quốc hội khóa 15. Tuy nhiên, nghị quyết thí điểm có giới hạn nhất định về thời gian áp dụng, phạm vi áp dụng, mức độ liên thông giữa các lĩnh vực. Sau một thời gian không dài, Nghị quyết thí điểm lại đến mốc thời gian hết hiệu lực, cơ quan Trung ương và TP lại sơ kết đánh giá, soạn thảo, bổ sung, xin ý kiến, đề xuất Nghị quyết mới. Và sau khi Nghị quyết mới có hiệu lực, lại phải mất một quãng thời gian, các nội dung mới đi vào cuộc sống.
Trong bối cảnh TP HCM đã có quy mô rất lớn, đã chứng minh vị trí, vai trò trong quãng thời gian rất dài, thì việc xây dựng đạo luật riêng cho đô thị đặc biệt là động thái cần thiết để thiết kế một mô hình thể chế phù hợp với quy mô và vai trò siêu đô thị hơn 14 triệu dân; để có một khung thể chế tương xứng với tầm vóc của một đô thị đặc biệt; tạo ra một cơ chế pháp lý ổn định và dài hạn để đô thị đặc biệt chủ động phát triển. Và đây là sự đòi hỏi khách quan phục vụ sự phát triển chung của cả nước, chứ không còn là mong muốn riêng của một địa phương.
Một đạo luật dành cho đô thị đặc biệt như TP HCM không chỉ nhằm tháo gỡ những vướng mắc hiện tại, mà còn tạo ra một không gian thể chế đủ linh hoạt và ổn định để đô thị đặc biệt có thể phát triển bền vững trong thời gian dài, thể hiện tầm nhìn trăm năm.
