Mua sầu riêng non 'giải cứu' ven đường ở TP.HCM, người tiêu dùng lãnh đủ

Xuất hiện điểm bán ghi bảng "giải cứu sầu riêng" tại TP.HCM.

Những ngày gần đây, trên Quốc lộ 22 đoạn qua cầu An Hạ (xã Tân Thạnh Đông, TP.HCM), xuất hiện điểm bán sầu riêng treo bảng “giải cứu” với giá rẻ thu hút đông người dừng xe mua. Tình trạng tương tự cũng xuất hiện trên một số tuyến đường như Trần Văn Giàu, Phan Văn Hớn… nơi sầu riêng được bày bán la liệt ven đường với mức giá chỉ bằng một phần so với thị trường.

Tuy nhiên, đằng sau những lời quảng cáo hấp dẫn là thực tế không ít trái sầu riêng được bán dưới danh nghĩa “giải cứu” lại là hàng non hoặc hàng rụng do mưa dông, gió lớn, không đủ độ già để chín tự nhiên và không đảm bảo chất lượng.

Giá rẻ nhưng không ăn được

Cuối tuần trước, trên đường đi làm về, chị Kim Lam (ngụ TP.HCM) thấy một điểm bán sầu riêng ven đường treo bảng "giải cứu" với giá chỉ 35.000 đồng/kg. Vốn là người thường xuyên mua cơm sầu riêng để ăn nên mức giá này khiến chị tò mò.

" Tôi chọn một trái Ri6 khá đẹp, tròn đều. Họ chỉ bán nguyên trái chứ không bán cơm nên tôi mua mang về. Hai ngày sau, vỏ trái đã bắt đầu hư nhưng không hề có mùi thơm đặc trưng của sầu riêng chín. Khi bổ ra thì bên trong còn non, hạt trắng, cơm nhạt màu, không ăn được ", chị kể.

Điều khiến chị bức xúc hơn là điểm bán chỉ xuất hiện vài ngày rồi biến mất. Khi quay lại tìm để phản ánh, chị không còn thấy người bán ở đó nữa.

Không riêng chị Lam, thời gian gần đây trên các hội nhóm mạng xã hội liên tục xuất hiện những bài đăng chia sẻ hình ảnh sầu riêng mua theo diện "giải cứu" nhưng khi bổ ra bên trong trắng bệch, lép múi hoặc chưa đủ độ già.

Nhiều người cho biết bị hấp dẫn bởi mức giá rẻ chỉ bằng một nửa, thậm chí một phần ba giá thị trường nên quyết định mua thử. Tuy nhiên, phần lớn đều thất vọng vì chất lượng không như mong đợi.

Khảo sát thực tế cho thấy các điểm bán dạng này thường chọn vị trí ven quốc lộ, dọc các tuyến đường lớn, gần khu công nghiệp hoặc khu dân cư đông đúc. Đây là những nơi có lượng công nhân, người lao động đi làm về đông, dễ bị thu hút bởi các tấm bảng quảng cáo giá rẻ.

Đáng chú ý, nhiều điểm bán chỉ hoạt động trong thời gian ngắn, từ một đến vài ngày rồi chuyển sang địa điểm khác. Điều này khiến người mua gần như không thể liên hệ khi xảy ra tranh chấp hoặc muốn khiếu nại về chất lượng sản phẩm.

Theo anh Trịnh Quang, tiểu thương thu mua sầu riêng tại Đồng Nai, chất lượng sầu riêng thời điểm hiện nay bị ảnh hưởng đáng kể bởi thời tiết. Đặc biệt, các đợt mưa dông kèm gió mạnh xảy ra tại khu vực Đông Nam Bộ thời gian qua khiến sầu riêng bị rụng trái.

" Phần lớn sầu riêng được rao bán dưới danh nghĩa giải cứu ven đường thực chất là hàng non hoặc hàng rụng do gió bão. Đây không phải là những trái đạt chất lượng để chín tự nhiên như sầu riêng thu hoạch đúng tuổi ", anh Quang nói.

Theo anh Quang, nếu trái đã đủ độ già thì vẫn có thể xử lý để chín và sử dụng. Tuy nhiên, với những trái còn quá non, ngay cả các cơ sở sản xuất kem hoặc chế biến cũng không muốn thu mua vì không thể tạo màu, tạo độ bột đặc trưng của sầu riêng.

Những trái sầu riêng quá non dù được xử lý bằng nhiều biện pháp khác nhau cũng rất khó đạt chất lượng để ăn. Trong khi đó, người tiêu dùng thông thường gần như không thể nhận biết sự khác biệt giữa sầu riêng non và sầu riêng đạt độ già chỉ bằng quan sát bên ngoài nếu không có kinh nghiệm trong nghề.

Một chủ vựa sầu riêng tại TP.HCM cho biết đã từng đi qua điểm bán "sầu riêng giải cứu" với mức giá 25.000 đồng/kg và dừng lại xem thử. Với người trong nghề nhìn là biết ngay đó là sầu riêng kém chất lượng, hàng non.

" Không có chuyện hàng ngon mà giá rẻ bất thường. Loại sầu riêng bán 25.000 đồng/kg chủ yếu chỉ phù hợp cho mục đích chế biến, thậm chí còn không dùng được. Trong khi đó, sầu riêng ăn tươi đạt chất lượng hiện vẫn có giá khoảng 60.000 đồng/kg trở lên ", người này nhận định.

Theo anh, để nhận biết sầu riêng đủ độ già cần quan sát nhiều yếu tố như gai, cuống, hình dáng múi và cả âm thanh khi gõ vào trái. Đây đều là những kỹ năng đòi hỏi kinh nghiệm lâu năm trong nghề.

Cách an toàn nhất với người tiêu dùng là mua tại các vựa uy tín, có người bán tư vấn và cam kết chất lượng thay vì ham rẻ mua hàng trôi nổi ven đường.

Chiêu thức đánh vào tâm lý người mua

Ông Nguyễn Văn Mười, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit), cho biết những đợt mưa lớn kèm gió mạnh vừa qua khiến nhiều vườn sầu riêng tại các tỉnh Đông Nam Bộ xảy ra tình trạng rụng trái, thậm chí gãy đổ cây.

Theo ông, những loại sầu riêng được rao bán với giá 25.000 đồng/kg hoặc 100.000 đồng/3 trái phần lớn là sầu riêng non hoặc sầu riêng rụng do thời tiết.

" Đây là những sản phẩm không đủ chất lượng để ăn. Người tiêu dùng cần hiểu rõ bản chất của loại hàng này trước khi quyết định mua ", ông nói.

Theo ông Mười, nhóm khách hàng dễ trở thành nạn nhân nhất là công nhân, người lao động có thu nhập thấp. Khi nhìn thấy mức giá rẻ bất thường, nhiều người cho rằng đây là cơ hội hiếm có để thưởng thức loại trái cây vốn được xem là đắt đỏ.

Tuy nhiên, sau khi mang về, không ít trường hợp mới phát hiện trái không thể chín hoặc chất lượng quá kém.

Một vấn đề khác là phần lớn người bán không có địa chỉ kinh doanh cố định. Họ bán vài ngày rồi chuyển sang địa điểm khác, khiến người tiêu dùng không có cơ hội quay lại yêu cầu đổi trả hay khiếu nại.

" Dưới góc độ đạo đức kinh doanh, việc biết rõ sản phẩm không đảm bảo chất lượng nhưng vẫn đưa ra thị trường là hành vi lừa dối khách hàng ", ông Mười nhấn mạnh.

Ông dẫn chứng, tại Thái Lan, hành vi cố tình bán sầu riêng non đã được quy định trong pháp luật và có thể bị xử lý nghiêm. Trong khi đó, tại Việt Nam hiện chưa có quy định riêng đối với loại hành vi này, tạo ra khoảng trống khiến việc xử lý còn nhiều khó khăn.

Không chỉ gây thiệt hại trực tiếp cho người tiêu dùng, tình trạng bán sầu riêng non dưới mác "giải cứu" còn ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín của những nhà vườn và doanh nghiệp làm ăn chân chính.

Theo các chuyên gia trong ngành, sầu riêng là loại trái cây đặc thù, rất khó xác định độ già chỉ bằng quan sát thông thường.

Khi mua hàng, người tiêu dùng nên yêu cầu người bán khui hoặc cắt thử một phần trái trước khi thanh toán.

Nếu cơm sầu riêng có màu vàng, múi rõ nét thì khả năng cao đã đủ độ già để chín. Ngược lại, nếu cơm có màu trắng nhạt, hạt còn trắng, phần múi chưa hình thành rõ thì đó là sầu riêng non và gần như không thể chín ngon sau khi mang về.

Ngoài ra, người tiêu dùng cũng nên thận trọng với những lời quảng cáo "giải cứu", "xả kho", "bán lỗ" có mức giá thấp bất thường.

Trong bối cảnh sầu riêng đang bước vào mùa thu hoạch tại miền Đông Nam Bộ và thời tiết diễn biến thất thường, việc lựa chọn địa điểm mua uy tín, có nguồn gốc rõ ràng vẫn là cách tốt nhất để tránh cảnh mất tiền oan.

Bởi phía sau những tấm bảng "giải cứu" đầy hấp dẫn đôi khi không phải là cơ hội mua được hàng ngon giá rẻ, mà là những trái sầu riêng non, sầu riêng rụng đang được tận dụng để kiếm lời từ sự thiếu thông tin của người tiêu dùng.