Ảnh minh họa
Mỹ và Ấn Độ vừa công bố một thỏa thuận thương mại mới, theo đó Washington giảm thuế nhập khẩu đối với hàng hóa Ấn Độ xuống còn 18%, thay thế mức thuế đối ứng và trừng phạt trước đây có tổng cộng lên tới 50%. Thỏa thuận được công bố ngày 2/2, theo Hellenic Shipping News, sau cuộc gặp giữa Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Theo thỏa thuận, Mỹ bãi bỏ mức thuế trừng phạt bổ sung 25% từng áp dụng để đáp trả việc Ấn Độ nhập khẩu dầu từ Nga, đồng thời hạ thuế đối ứng từ 25% xuống còn 18%. Điều này giúp tổng mức thuế với nhiều mặt hàng chủ lực của Ấn Độ, trong đó có gạo basmati, giảm mạnh so với giai đoạn cao điểm năm 2025.
Trước đó, vào tháng 8/2025, Mỹ đã áp thuế tổng cộng 50% đối với hàng hóa Ấn Độ, khiến giá gạo basmati tại thị trường Mỹ tăng vọt. Mức thuế cao làm suy giảm đáng kể năng lực cạnh tranh của gạo basmati Ấn Độ so với các đối thủ, đặc biệt là Pakistan, dẫn tới việc nhiều đơn hàng bị hủy hoặc cắt giảm.
Ông Ranjit Singh Jossan, Phó Chủ tịch Hiệp hội các nhà máy xay xát và xuất khẩu gạo basmati Punjab, cho rằng việc giảm thuế của Mỹ là một luồng gió mới đối với toàn ngành. Theo ông, chi phí xuất khẩu tăng cao trong thời gian qua đã tạo áp lực lớn lên các nhà máy xay xát và thương nhân, kéo giá gạo trong nước đi xuống và ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của nông dân.
Thị trường Mỹ được xem là điểm đến quan trọng của gạo basmati Ấn Độ, với nhu cầu ước tính khoảng 250.000 tấn mỗi năm. Tuy nhiên, trong giai đoạn thuế cao, thị trường này gần như “tuột khỏi tay” các doanh nghiệp Ấn Độ.
Việc Mỹ hạ thuế diễn ra trong bối cảnh ngành gạo basmati Ấn Độ đang chịu nhiều sức ép, bao gồm chính sách giá xuất khẩu tối thiểu (MEP), nhu cầu quốc tế suy yếu, bất ổn địa chính trị và căng thẳng leo thang tại Trung Đông. Đặc biệt, căng thẳng giữa Mỹ và Iran – một trong những thị trường nhập khẩu gạo basmati lớn của Ấn Độ đã khiến hoạt động thanh toán chậm trễ, đơn hàng sụt giảm và giá gạo trong nước chịu áp lực.
Theo ông Amarjit Singh, một nhà xuất khẩu gạo tại Amritsar, sự kết hợp giữa thuế quan thấp hơn và nhu cầu từ các thị trường mới có thể giúp cải thiện giá thu mua cho nông dân trong mùa vụ tới, khi xuất khẩu được kỳ vọng phục hồi.
Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp Ấn Độ Piyush Goyal đánh giá mức thuế 18% mang lại lợi thế cạnh tranh cho Ấn Độ so với các đối thủ trong khu vực, khi Pakistan chịu thuế 19%, Bangladesh 20% và Trung Quốc lên tới 34%.
Trong khi thị trường Mỹ gặp khó thời gian qua, Afghanistan lại nổi lên như một điểm tựa quan trọng cho xuất khẩu gạo basmati Ấn Độ. Do căng thẳng quan hệ và việc đóng cửa biên giới Afghanistan–Pakistan, Kabul đã tăng nhập khẩu gạo từ Ấn Độ, góp phần giúp ngành gạo vượt qua giai đoạn suy giảm.
