Nho vốn là loại trái cây quen thuộc tại Việt Nam, nhưng tại Nhật Bản, một giống nho đặc biệt ở tỉnh Ishikawa đã được phát triển theo hướng hoàn toàn khác: tập trung vào kích thước, màu sắc, độ ngọt và độ hiếm để tạo ra sản phẩm thuộc phân khúc cao cấp.
Ruby Roman được tỉnh Ishikawa nghiên cứu và phát triển trong 14 năm. Đây là giống nho có kích thước quả rất lớn, khoảng gấp đôi Kyoho - một trong những giống nho lớn phổ biến tại Nhật Bản. Quả có màu đỏ ruby, ít vị chua và được mô tả là có vị ngọt thanh, nhiều nước.
Điểm đặc biệt của Ruby Roman nằm ở chỗ không phải bất kỳ quả nho đỏ, to nào cũng có thể mang tên này.
Một quả nho phải vượt qua hàng loạt tiêu chuẩn
Để được gọi là Ruby Roman, từng quả phải đáp ứng đồng thời những yêu cầu cụ thể về kích thước và chất lượng. Đường kính quả phải đạt ít nhất 31 mm, trọng lượng từ 20 g và độ đường tối thiểu 18 độ Brix. Những quả không đáp ứng tiêu chuẩn sẽ không được mang tên Ruby Roman.
Những con số này khiến Ruby Roman khác biệt ngay từ hình thức. Quả nho có kích thước lớn, màu đỏ nổi bật và khi đạt chuẩn sẽ được kiểm tra trước khi đưa ra thị trường. Các chùm nho còn được phân loại theo chất lượng, trong đó những chùm đạt tiêu chuẩn cao hơn có thể được gắn nhãn PREMIUM.
Để tạo ra những quả nho lớn như vậy, người trồng không tìm cách giữ lại càng nhiều quả càng tốt. Ngược lại, khi quả còn nhỏ, hơn một nửa số quả trên chùm được chủ động loại bỏ để dinh dưỡng tập trung vào số quả còn lại.
Một cây nho thông thường có thể cho khoảng 20 chùm, trong khi Ruby Roman chỉ giữ khoảng 6 chùm. Cách canh tác này giúp cây tập trung dinh dưỡng vào từng chùm, từ đó tạo ra những quả có kích thước lớn và vị ngọt đậm hơn.
Màu sắc cũng được kiểm soát trong quá trình trồng. Người sản xuất sử dụng các loại túi bao quả khác nhau và điều chỉnh chúng trong quá trình sinh trưởng nhằm kiểm soát mức độ lên màu của quả. Đây là một phần trong quy trình tạo ra những chùm nho có màu đỏ đặc trưng.
Từ 400 hạt giống đến một thương hiệu nông sản của Ishikawa
Câu chuyện của Ruby Roman bắt đầu từ mong muốn tạo ra một giống nho đỏ có kích thước lớn. Mùa xuân năm 1995, các nhà nghiên cứu tại Trạm thử nghiệm nông nghiệp vùng cát thuộc Trung tâm nghiên cứu nông nghiệp tổng hợp tỉnh Ishikawa đã gieo 400 hạt lấy từ giống nho Fujiminori màu đen và quả lớn.
Khoảng năm 1997, những cây này bắt đầu cho quả. Tuy nhiên, trong số 400 cây chỉ có 4 cây cho quả màu đỏ. Từ số cây này, các nhà nghiên cứu tiếp tục đánh giá về hương vị, màu sắc, kích thước quả và chùm, cũng như khả năng canh tác để chọn ra cây phù hợp nhất.
Sau tổng cộng 14 năm nghiên cứu và tuyển chọn, Ruby Roman được hình thành như một giống nho mới của Ishikawa. Tỉnh này sau đó xây dựng hệ thống tiêu chuẩn riêng nhằm bảo vệ tên gọi và chất lượng của sản phẩm.
Sự khắt khe còn nằm ở khâu kiểm tra trước khi xuất bán. Các chùm nho Ruby Roman được kiểm tra bởi nhân viên của Ruby Roman Club thuộc hệ thống JA Ishikawa. Những chùm vượt qua kiểm tra sẽ được gắn nhãn chứng nhận, trong khi các sản phẩm đạt tiêu chuẩn cao hơn có thể nhận thêm nhãn PREMIUM.
Chính cách kiểm soát từ giống, kỹ thuật trồng đến khâu kiểm định giúp Ruby Roman trở thành một thương hiệu nông sản gắn với địa phương, thay vì chỉ là một giống nho có kích thước lớn.
Giá bán tại các phiên đấu giá cũng phản ánh mức độ đặc biệt mà thị trường dành cho loại nho này. Năm 2016, một chùm Ruby Roman từng được bán với giá 1,1 triệu yên (hơn 180 triệu VNĐ) trong 1 phiên đấu giá, theo thông tin của Ishikawa Foods.
Ruby Roman hiện được sản xuất chủ yếu tại một số khu vực thuộc tỉnh Ishikawa như thị trấn Hodatsushimizu, thành phố Hakui và thành phố Kahoku. Mùa thu hoạch và tiêu thụ chính kéo dài từ tháng 7 đến tháng 9.
Từ một loại trái cây vốn phổ biến trên thị trường, Ruby Roman cho thấy một hướng đi khác của nông nghiệp Nhật Bản: giảm số lượng quả trên cây, tăng mức độ kiểm soát chất lượng và xây dựng một hệ thống tiêu chuẩn đủ chặt để biến sản phẩm thành hàng hóa cao cấp. Giá trị của chùm nho vì vậy không chỉ nằm ở kích thước, mà còn ở giống, quy trình canh tác, tiêu chuẩn kiểm định và câu chuyện thương hiệu gắn với tỉnh Ishikawa.
