Nguồn cung dồi dào, giá gas vẫn tăng sốc
Trên thị trường ngày 10/4, giá gas bán lẻ phổ biến dao động khoảng 550.000 - 638.000 đồng/bình 12kg, tùy khu vực và thương hiệu. Một số sản phẩm thậm chí vượt 650.000 đồng/bình, cho thấy mức chênh lệch đáng kể giữa các điểm bán.
So với tháng 3, giá gas đã tăng khoảng 70.000 - 160.000 đồng/bình, tương đương 15-32%. Nếu so với cuối tháng 2, thời điểm trước khi xung đột Trung Đông bùng phát, mặt bằng giá hiện nay đã tăng khoảng 25-50%, thậm chí cao hơn tại một số hệ thống phân phối.
Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh giá LPG thế giới tăng mạnh. Trên thị trường quốc tế, giá LPG tham chiếu (mức giá chuẩn để các doanh nghiệp ký hợp đồng nhập khẩu) trong tháng 4 được xác định ở mức 775 USD/tấn, tăng 232,5 USD/tấn so với tháng trước, tương đương gần 43%.
Nhập khẩu LPG trong 3 tháng đầu năm tăng hơn 46% so với cùng kỳ năm ngoái, song giá bán lẻ gas vẫn tăng rất mạnh.
Tuy nhiên, số liệu nhập khẩu lại cho thấy một thực tế khác. Theo Cục Hải quan, tính đến hết tháng 3, Việt Nam nhập khẩu hơn 880.000 tấn LPG, trị giá hơn 518 triệu USD. So với cùng kỳ năm ngoái, lượng nhập tăng khoảng 46% (từ hơn 600.000 tấn), trong khi trị giá tăng khoảng 28%.
Đáng chú ý, giá nhập khẩu bình quân trong quý I chỉ khoảng 587 USD/tấn, giảm đáng kể so với mức khoảng 669 USD/tấn của cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy nguồn cung trong mấy tháng qua không những không thiếu mà còn tăng khá mạnh.
Theo giới kinh doanh gas, đặc thù của thị trường LPG là các hợp đồng nhập khẩu có độ trễ, nên biến động giá tham chiếu chưa phản ánh ngay vào giá nhập khẩu bình quân. Đây là lý do giá nhập khẩu vẫn thấp hơn cùng kỳ dù xu hướng thế giới đã đi lên.
Tuy vậy, mức chênh lệch giá trên thị trường bán lẻ lại rất lớn. Cùng một loại bình gas 12kg, giá có thể dao động từ khoảng 539.000 đồng - 660.000 đồng, chênh lệch hơn 100.000 đồng mỗi bình ngay trong cùng thời điểm. Một số cửa hàng bán theo mức công bố của doanh nghiệp đầu mối, trong khi cũng có nơi giá cao hơn đáng kể.
Thị trường nhiều tầng nấc, đẩy giá gas lên cao
Một doanh nghiệp kinh doanh gas cho biết, thị trường LPG hiện vận hành qua nhiều tầng nấc, từ doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu, tổng đại lý, đại lý cấp 1, cấp 2 đến cửa hàng bán lẻ. Mỗi khâu đều phát sinh chi phí và biên lợi nhuận, khiến giá bán cuối cùng bị cộng dồn trước khi đến tay người tiêu dùng.
Đặc biệt trong bối cảnh xu hướng giá quốc tế đi lên, các doanh nghiệp có xu hướng điều chỉnh giá theo hướng phòng ngừa rủi ro, trong khi việc giảm giá thường có độ trễ.
“Một số chi phí trung gian như phụ phí mua hàng, chi phí vận chuyển, bảo hiểm và logistics khi chuỗi cung ứng khu vực biến động. Những yếu tố này không phản ánh đầy đủ trong giá nhập khẩu bình quân, nhưng tác động trực tiếp đến giá bán ra thị trường. Điều này góp phần làm gia tăng áp lực lên giá bán lẻ”, vị này chia sẻ.
Thị trường gas hiện có nhiều tầng nấc trung gian nên để sản phẩm đến tay người dùng, giá thường bị đẩy lên cao.
Đáng chú ý, khác với xăng dầu, LPG hiện vận hành theo cơ chế thị trường. Doanh nghiệp được quyền tự quyết định giá bán dựa trên giá tham chiếu thế giới và các chi phí phát sinh trong quá trình nhập khẩu, vận chuyển, phân phối. Trong khi đó, việc công khai cấu phần giá và giám sát thị trường chưa thực sự đồng bộ, khiến giá dễ biến động và phân hóa giữa các hệ thống phân phối.
Một đại lý gas tại Hà Nội cho biết, khi giá thế giới tăng, các khâu trung gian trong hệ thống phân phối thường có xu hướng điều chỉnh sớm để phòng rủi ro, khiến giá bán ra thực tế có thể cao hơn mức công bố từ doanh nghiệp đầu mối. Ngược lại, khi giá giảm, thị trường thường phản ứng chậm hơn, tạo ra độ trễ nhất định trong điều chỉnh giá bán lẻ.
Theo đại lý này, thị trường gas hiện có quá nhiều đầu mối và điểm bán nhỏ lẻ, mạng lưới phân phối phân tán nên rất khó kiểm soát đồng đều. Trong những giai đoạn giá LPG biến động mạnh, không ít đơn vị có xu hướng tranh thủ mặt bằng giá tăng để kiếm lợi nhuận, nhất là sau thời gian dài kinh doanh trầm lắng.
Trao đổi với PV Tiền Phong , đại diện Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương cho biết, cơ cấu nguồn cung LPG của Việt Nam hiện gồm khoảng 35% sản lượng trong nước và 65% nhập khẩu. Tổng tiêu thụ nội địa trong quý I năm nay đạt khoảng 623 nghìn m³. Hiện nay, các doanh nghiệp vẫn duy trì nhập khẩu bình thường và chủ động đa dạng hóa nguồn cung để bù đắp gián đoạn từ Trung Đông.
Trước diễn biến giá tăng, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đã yêu cầu lực lượng quản lý thị trường tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh các mặt hàng năng lượng. Trọng tâm là theo dõi sát diễn biến cung cầu, giá cả, kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường như tăng giá không hợp lý, găm hàng, tạo khan hiếm giả hoặc bán không đúng giá niêm yết.
