Trao đổi với phóng viên Báo Tiền Phong, ông Nguyễn Văn Dũng, Phó Chủ tịch UBND xã Nghĩa Sơn, tỉnh Ninh Bình cho biết sau sáp nhập, địa bàn xã có tuyến sông kéo dài hơn 15km; tổng chiều dài hai bên tuyến sông Ninh Cơ và sông Đáy qua địa bàn hơn 30km. Cùng với truyền thống đóng tàu hình thành từ sau năm 2000, đây là những yếu tố khiến địa phương tập trung nhiều cơ sở đóng tàu và bến bãi hơn so với một số khu vực khác.
Theo thống kê sơ bộ của UBND xã Nghĩa Sơn, địa phương hiện có khoảng 12 cơ sở đóng tàu và 11 bến bãi tập kết vật liệu xây dựng, gồm cả doanh nghiệp và hộ kinh doanh cá thể, với tổng diện tích khoảng 45-50ha. Đáng chú ý, theo lãnh đạo xã, nhiều bến bãi kinh doanh vật liệu xây dựng nằm trên diện tích đất ở của người dân ven sông, có dấu hiệu sử dụng đất sai mục đích, trong khi chưa được cấp phép hoạt động bến thủy nội địa.
Đối với các cơ sở đóng tàu, phần lớn hoạt động theo hình thức gia công, tiếp nhận thiết kế và phôi thép từ nơi khác để hàn, lắp ráp. Do lực lượng công nhân hạn chế, trong khi các phương tiện thủy nội địa có tải trọng lớn, từ 2.000-5.000 tấn, thời gian hoàn thiện mỗi con tàu thường kéo dài từ 1-1,5 năm. Quy mô sản xuất lớn, thời gian đóng tàu kéo dài khiến việc xử lý các phương tiện đang đóng dở tại những khu vực có vi phạm trở thành vấn đề phức tạp, nhất là khi liên quan đến chi phí đầu tư và việc di dời tài sản.
Vẫn theo ông Nguyễn Văn Dũng, trước thực trạng một số phương tiện thủy đang được đóng dở tại khu vực hành lang bảo vệ luồng và hành lang thoát lũ, chính quyền địa phương gặp nhiều khó khăn nếu yêu cầu giải tỏa toàn bộ ngay lập tức. Một số chủ cơ sở đã chủ động làm việc với chính quyền, đề nghị được hoàn thiện các phương tiện đang đóng dở do đã đầu tư chi phí lớn và thiếu nhân lực để xử lý nhanh. Tuy nhiên, lãnh đạo UBND xã Nghĩa Sơn khẳng định địa phương không gia hạn hợp đồng thuê đất trái phép và không hợp thức hóa các hành vi vi phạm.
Để xử lý, UBND xã đã triển khai các tổ công tác kiểm tra định kỳ hằng tuần, đo đạc và ghi nhận hiện trạng từng bến bãi, trong đó xác định diện tích sử dụng, số lượng tàu đang đóng dở và các hạng mục liên quan. Các hộ dân, chủ cơ sở được yêu cầu ký biên bản xác nhận hiện trạng, làm căn cứ phục vụ công tác quản lý và xử lý theo quy định. Song song với kiểm tra, lập hồ sơ, địa phương tổ chức tuyên truyền, đối thoại, vận động các hộ tự giác tháo dỡ lán trại tạm, di dời vật liệu và cẩu giàn. Những trường hợp cố tình không chấp hành hoặc tiếp tục phát sinh hành vi lấn chiếm sẽ bị lập hồ sơ, xử lý vi phạm hành chính theo quy định.
UBND xã cũng cho biết sẽ tăng cường kiểm soát, không để các cơ sở tiếp tục hạ thủy tàu mới hoặc xây dựng thêm công trình vi phạm quy định về đê điều, hành lang thoát lũ.
Lãnh đạo UBND xã Nghĩa Sơn nhìn nhận hoạt động đóng tàu và tập kết vật liệu xây dựng góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập cho lao động địa phương. Tuy nhiên, các hoạt động này cũng tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm nguồn nước, tiếng ồn, phát sinh chất thải sơn, kim loại, đồng thời đặt ra yêu cầu bảo đảm an toàn đối với hành lang lưới điện và hệ thống đê điều.
Thời gian tới, UBND xã Nghĩa Sơn sẽ tiếp tục phối hợp với các đoàn kiểm tra của tỉnh Ninh Bình và lực lượng cảnh sát giao thông đường thủy để kiểm soát hoạt động bốc dỡ, vận chuyển vật liệu, đồng thời xử lý các vi phạm thuộc thẩm quyền.
Về lâu dài, địa phương đang phối hợp xây dựng quy hoạch chung, định hướng bố trí các cơ sở sản xuất, đóng tàu vào khu vực tập trung, dự kiến có các âu tàu và hệ thống xử lý môi trường đáp ứng tiêu chuẩn. Theo lãnh đạo xã, chỉ sau khi các chủ cơ sở di dời toàn bộ tài sản, hoàn trả mặt bằng, địa phương mới hướng dẫn thực hiện thủ tục đề xuất thuê đất và lập dự án theo quy định pháp luật.
