Nghệ sĩ nhân dân (NSND) Như Quỳnh tên thật là Nguyễn Như Quỳnh sinh ngày 10/5/1954 trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật tại Hà Nội. Bà là con gái của cặp nghệ sĩ cải lương lừng danh Tiêu Lang và Kim Xuân.
Sinh ra trong một gia đình nghệ thuật danh tiếng, bà sớm được định hướng thi vào khoa Cải lương tại Trường Trung cấp Nghệ thuật Hà Nội. Sau khi tốt nghiệp năm 1972, bà gia nhập đoàn cải lương Chuông Vàng và bắt đầu sự nghiệp nghệ thuật của mình.
NSND Như Quỳnh thời trẻ (Ảnh: FBNV).
Không chỉ sở hữu gương mặt xinh đẹp, đậm chất Á Đông, nữ nghệ sĩ còn mang cốt cách nền nã, thanh lịch, được xem là biểu tượng của con người Tràng An.
Chia sẻ với về việc từng được nhiều người gọi là "mỹ nhân", "biểu tượng sắc đẹp của Hà Nội", NSND Như Quỳnh cho biết: "Người đẹp bây giờ nhiều lắm, nhưng người Hà Nội gốc nguyên bản thì không còn nhiều. Người Hà Nội gốc không phải là đẹp nhất, nhưng họ có cốt cách là cái riêng không phải ai cũng có".
Với những "điểm cộng" về sắc đẹp và thần thái, bà nhanh chóng lọt vào mắt xanh của các đạo diễn phim truyền hình.
Năm 1973, Như Quỳnh xuất hiện trong bộ phim đầu tay Bài ca ra trận với vai y tá Mai. Một năm sau, vai cô Nết trong Đến hẹn lại lên (1974) đưa bà trở thành ngôi sao sáng của điện ảnh Việt.
NSND Như Quỳnh trong vai Nết phim Đến hẹn lại lên năm 1974 (ảnh trên) và vai Mai phim Ngày lễ thánh của đạo diễn Bạch Diệp năm 1976. (Ảnh: VTV, chụp màn hình).
Hình ảnh cô Nết hiền lành, xinh đẹp vượt qua nghịch cảnh éo le đến với cách mạng đã giúp bộ phim giành giải Bông sen Vàng cho Phim truyện nhựa hay nhất tại Liên hoan phim Việt Nam 1975. Như Quỳnh nhận giải Nữ diễn viên xuất sắc nhất. Đến hẹn lại lên cũng nhận giải thưởng chính tại Liên hoan phim quốc tế Karlovy Vary năm 1976.
Sau thành công vang dội, Như Quỳnh tiếp tục ghi dấu ấn trong loạt phim lớn như Ngày lễ Thánh, Số đỏ, Đông Dương, Xích lô, Bến không chồng… Suốt sự nghiệp, bà nổi tiếng với khả năng hóa thân vào những nhân vật nhiều chiều sâu, nhiều số phận, tạo nên gia tài vai diễn đồ sộ cả trong nước và quốc tế.
Bà cũng là một trong những nghệ sĩ Việt hiếm hoi được các đạo diễn nước ngoài chú ý nhờ vẻ đẹp đậm chất Á Đông và phong cách diễn xuất tinh tế. Vai bà mẹ trong bộ phim hợp tác Việt - Hàn Cô dâu vàng mang về cho bà giải Diễn viên nước ngoài xuất sắc do Đài SBS (Hàn Quốc) trao tặng năm 2007.
Nam diễn viên từng khuynh đảo màn ảnh Việt có vợ là nghệ sĩ múa nổi tiếng, con trai học thạc sĩ ở CanadaNăm 1998, bà được phong tặng danh hiệu NSƯT và đến năm 2007 được phong tặng danh hiệu NSND.
Bên cạnh sự nghiệp lẫy lừng, NSND Như Quỳnh còn được công chúng ngưỡng mộ bởi chuyện tình với nhiếp ảnh gia Nguyễn Hữu Bảo. Năm 1980, đám cưới của bà với con trai út của nhà buôn Tam Kỳ nổi tiếng gây xôn xao phố cổ Hà Nội.
Đám cưới của NSND Như Quỳnh và nhiếp ảnh gia Hữu Bảo từng khiến phố Hàng Đào tắc nghẽn. Ảnh: Bảo tàng Hà Nội
Hàng ngàn người đổ về phố Hàng Đào xem cô dâu nổi tiếng lên xe hoa, ai nấy háo hức được tận mắt nhìn Như Quỳnh trong bộ áo dài nhung đỏ, khăn vấn và bông hoa trắng cài ngực. Dù xe hoa lăn bánh, đám đông vẫn vây kín, tắc nghẽn cả con phố vì tò mò ngắm nhìn nữ minh tinh của điện ảnh Việt.
NSND Như Quỳnh từng cho biết, chiếc áo dài bà mặc trong ngày cưới được may từ cây vải nhung màu huyết dụ do bác ruột ở Pháp gửi về. Chiếc ô tô Hải Âu sử dụng để đón dâu và chở họ hàng hai bên được coi là chiếc xe đẳng cấp sang trọng thời bao cấp.
Những người bạn văn nghệ của đôi vợ chồng trẻ như họa sĩ Thành Chương đã tự tay vẽ từng chiếc thiệp mời cưới. Họa sĩ Đỗ Dũng và Phạm Minh Hải trang trí đám cưới bằng việc cắt giấy màu dán lên tường.
Đám cưới đầu tiên có ảnh màu tại Hà Nội. Ảnh: Bảo tàng Hà Nội
Khi cô dâu chú rể bước xuống xe hoa, rất nhiều người dân bên đường đứng xem, vừa chiêm ngưỡng nhan sắc của nữ diễn viên nổi tiếng, vừa tò mò về hôn lễ của hai gia đình danh giá.
Đám cưới không bật nhạc ầm ĩ mà chỉ du dương tiếng dương cầm, bàn tiệc đơn giản với bánh ngọt, nước trà. Hai gia đình làm vài mâm cỗ để mời họ hàng. Đặc biệt, nhờ một người bạn của chú rể tìm được cuộn phim màu, hôn lễ của Như Quỳnh và Hữu Bảo trở thành đám cưới đầu tiên có ảnh màu tại Hà Nội thời đó.
NSND Như Quỳnh và nhiếp ảnh gia Hữu Bảo có cuộc hôn nhân viên mãn. Ảnh: Bảo tàng Hà Nội
Đến nay, NSND Như Quỳnh và nhiếp ảnh gia Hữu Bảo đã đồng hành bên nhau hơn 40 năm. Chia sẻ về nửa kia, NSND Như Quỳnh cho biết chồng là người tâm lý, luôn ủng hộ vợ theo đuổi nghệ thuật: "Anh ấy cũng là nghệ sĩ nên rất hiểu vợ, chúng tôi không ghen tuông nhau. Hôn nhân của chúng tôi đặc biệt khi chị gái tôi lấy anh trai của anh. Tôi luôn thấy mình may mắn".
Những năm gần đây, nữ diễn viên gạo cội vẫn miệt mài đóng phim, gây ấn tượng trong: Hương vị tình thân (2021), Hành trình công lý (2022), Chạm vào hạnh phúc (2023), Không thời gian (2024)… Bà cũng là gương mặt quen thuộc tại các sự kiện nghệ thuật, điện ảnh uy tín trong nước.
NSND Như Quỳnh hạnh phúc khi vẫn được chồng con ủng hộ đóng phim. Ảnh: DANAFF
NSND Như Quỳnh chia sẻ ở giai đoạn này, bà vừa làm việc vừa nghỉ ngơi, tùy theo khả năng của bản thân vì không có sức khỏe để diễn xuất liên tục. Bà bày tỏ niềm hạnh phúc khi đến nay vẫn được gia đình ủng hộ, động viên theo đuổi công việc yêu thích. "Chồng và con thấy tôi được mời đóng phim, có những dự án mới cũng rất vui và luôn luôn khuyến khích tôi đi làm. Đi làm dù vất vả nhưng đó cũng là niềm vui, động lực và có những hoạt động để mình thấy khỏe khoắn hơn", bà bộc bạch.
Sau hơn 50 năm theo đuổi sự nghiệp diễn xuất, nghệ sĩ Như Quỳnh không đặt cột mốc hoạt động nghệ thuật đến bao lâu sẽ dừng lại. Bà chia sẻ vấn đề này phụ thuộc vào khả năng của bản thân. "Điều đó phải qua từng dự án phim. Nếu phim nào mình thấy nhiều vấn đề khó khăn, mọi sự không suôn sẻ thì tôi sẽ phải dừng lại. Đó là điều mà người diễn viên khi làm phim sẽ biết ngay", nữ diễn viên gạo cội nói thêm.
Minh Hoa (t/h)
