Anh Ying Junjiu tự phát triển ứng dụng Momoyu Timer.
Sự bùng nổ của các “công ty một người” tại Trung Quốc đang định hình lại tương lai của khởi nghiệp.
Doanh nghiệp một người
Tại sự kiện khởi nghiệp công nghệ ở Trung Quốc, anh Ying Junjiu đã giới thiệu một chú cá hề màu cam trên màn hình máy tính. Đây là linh vật của Momoyu Timer, ứng dụng đo năng suất làm việc do một mình anh thiết kế và phát triển.
Chỉ vài năm trước, việc phát triển sản phẩm tương tự cần đến một nhóm gồm lập trình viên, nhà thiết kế, chuyên gia kiểm nghiệm và nhân sự vận hành. Tuy nhiên, các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) đã thay đổi hoàn toàn thực tế trên.
Vốn là một nhà thiết kế giao diện người dùng, anh Ying chỉ có kiến thức lập trình ở mức cơ bản. Anh có thể xây dựng các trang web đơn giản nhưng chưa từng nghĩ mình đủ khả năng tạo ra một ứng dụng hoàn chỉnh. Bước ngoặt đến sau đợt sa thải năm 2024, khi anh bắt đầu sử dụng các công cụ AI hỗ trợ lập trình như Cursor và Codex để viết mã và hoàn thành sản phẩm.
Tại Trung Quốc, ngày càng nhiều người trẻ đang tận dụng AI để xây dựng các “One-Person Company” (OPC), thuật ngữ chỉ những doanh nghiệp được vận hành gần như hoàn toàn bởi một cá nhân. Phần lớn những nhà sáng lập này sinh ra trong thập niên 1990 và 2000.
Mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên đã được pháp luật Trung Quốc công nhận từ lâu. Tuy nhiên, trong nhiều năm, đây chủ yếu chỉ là một hình thức pháp lý. Việc vận hành doanh nghiệp bằng một người gần như bất khả thi bởi các rào cản kỹ thuật, chi phí đầu tư ban đầu và nhu cầu tuyển dụng nhân lực.
Sự bùng nổ của AI trong khoảng 3 năm trở lại đây đã làm thay đổi hoàn toàn cục diện. Những công cụ như ChatGPT, DeepSeek, Cursor hay OpenClaw có thể hỗ trợ từ lập trình, thiết kế, quản lý quy trình làm việc cho đến tiếp thị và phân tích dữ liệu. Các nhiệm vụ từng đòi hỏi cả một đội ngũ giờ đây có thể được thực hiện bởi một cá nhân cùng với sự hỗ trợ của AI.
Kết quả là quy mô của khu vực OPC tại Trung Quốc tăng trưởng nhanh chóng. Theo báo cáo của Hiệp hội Nhân tài Zhongguancun tại Bắc Kinh, đến tháng 6/2025, nước này đã có hơn 16 triệu doanh nghiệp OPC, chiếm hơn 1/4 tổng số doanh nghiệp trên toàn quốc. Các doanh nghiệp này hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau như sáng tạo nội dung số, thiết kế, thương mại điện tử xuyên biên giới, tư vấn chuyên môn hay phát triển phần mềm.
Không chỉ hỗ trợ lập trình, AI còn trở thành “trợ lý toàn năng” của các nhà sáng lập. Đơn cử, anh Ying sử dụng AI để đặt tên sản phẩm, soạn nội dung quảng bá, nghiên cứu thị trường và phân tích dữ liệu người dùng. Những công việc từng phải thuê chuyên gia hoặc nhân viên chuyên trách nay có thể được thực hiện chỉ trong vài phút.
Sự thay đổi này giúp khởi nghiệp trở nên dễ tiếp cận hơn bao giờ hết. Theo nền tảng OPCquan, khoảng 75% nhà sáng lập OPC xuất thân từ các lĩnh vực phi kỹ thuật. Điều đó cho thấy AI đang góp phần dân chủ hóa hoạt động kinh doanh, trao cơ hội cho những người trước đây không có nền tảng công nghệ.
Bên trong văn phòng của cộng đồng OPC tại Hàng Châu, Trung Quốc.
Thay đổi cách khởi nghiệp và làm việc
Nhiều thành phố tại Trung Quốc coi OPC là động lực tăng trưởng mới trong nền kinh tế số. Năm 2024, thành phố Tô Châu công bố kế hoạch trở thành trung tâm dành cho các doanh nhân AI cá nhân. Mô hình này sau đó đã được nhiều địa phương khác triển khai.
Bên cạnh nguồn hỗ trợ tài chính, các doanh nhân OPC được tiếp cận không gian làm việc, sức mạnh tính toán, kết nối chuỗi cung ứng, tư vấn kinh doanh và các kênh huy động vốn. Những điều kiện này giúp giảm đáng kể rủi ro khi khởi nghiệp, đồng thời tạo ra hệ sinh thái hỗ trợ cho mô hình doanh nghiệp mới.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng AI chỉ là công cụ chứ không phải yếu tố quyết định thành công. Ông Wang Zixiang, nhà sáng lập ứng dụng Podcast Island, nhận định rằng công nghệ không thể thay thế hoàn toàn tư duy kinh doanh. Người sáng lập vẫn phải hiểu thị trường, xác định đúng nhu cầu khách hàng và tạo ra giá trị thực sự.
Còn doanh nhân Chen Dabo cảnh báo số lượng cơ hội quá lớn có thể khiến những người mới khởi nghiệp dễ bị phân tâm hoặc chạy theo các trào lưu công nghệ mà không hiểu rõ mục tiêu của mình. Các công cụ có thể giúp doanh nhân bắt đầu nhanh hơn, nhưng khả năng tạo ra giá trị cho người dùng vẫn là yếu tố cốt lõi quyết định sự tồn tại của doanh nghiệp.
Theo ông He Jiaying, nhà đầu tư tại Thượng Hải, thế hệ sáng lập OPC đại diện cho một lớp “siêu cá nhân” mới. Với họ, đây còn là một phong cách sống. Mô hình doanh nghiệp một người cho phép họ duy trì sự độc lập, kiểm soát thời gian làm việc và theo đuổi những giá trị cá nhân mà không bị ràng buộc bởi cấu trúc doanh nghiệp truyền thống.
“Sức hấp dẫn của OPC nằm ở sự linh hoạt của mô hình này. OPC có thể là một công ty công nghệ, một thương hiệu cá nhân, một studio sáng tạo hoặc một doanh nghiệp tư vấn chuyên môn. Chính sự đa dạng ấy đã tạo nên sức hút và khiến OPC trở thành chủ đề được quan tâm rộng rãi”, bà Wang Zhijun, nữ doanh nhân sống tại Hàng Châu, Trung Quốc, cho biết.
