Thành thạo công nghệ vẫn có thể trở thành nạn nhân
Công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đang khiến các thủ đoạn lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi, từ giả mạo hình ảnh, giọng nói, danh tính đến thao túng tâm lý. Những vụ việc sinh viên bị dẫn dắt qua thủ đoạn “bắt cóc online” cho thấy việc thường xuyên sử dụng các nền tảng số chưa đồng nghĩa với khả năng nhận diện và ứng phó trước những kịch bản lừa đảo phức tạp.
Trong bối cảnh đó, ngày 29/10/2026, dự án truyền thông cộng đồng “CyberZ - Tiên phong phòng trừ lừa đảo” được phát động tại Trường Đại học Điện lực, Hà Nội, cùng sự hưởng ứng của sinh viên tại Đà Nẵng và TP.HCM. Dự án hướng tới giúp người trẻ tự bảo vệ bản thân, đồng thời phát huy vai trò chủ động trong phòng ngừa, nhận diện và cảnh báo lừa đảo trực tuyến.
CyberZ được triển khai dưới sự chỉ đạo của Cục An ninh mạng (A05), Bộ Công an và sự bảo trợ của Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam. Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam phối hợp với TikTok Việt Nam tổ chức, cùng sự hỗ trợ thực hiện của Công ty Cổ phần Công nghệ và Truyền thông LinkStar và Tổ chức Chống Lừa Đảo.
Phát biểu tại lễ phát động, Đại tá Hà Văn Bắc, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng, Bộ Công an, nhấn mạnh công tác phòng, chống lừa đảo trực tuyến cần vượt ra ngoài việc cảnh báo những thủ đoạn đã xảy ra. Trọng tâm là xây dựng năng lực nhận diện, khả năng ứng phó và sức đề kháng của cộng đồng trước các nguy cơ liên tục biến đổi.
Đại tá Hà Văn Bắc, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng, Bộ Công an
Theo Đại tá Hà Văn Bắc, điểm đáng ghi nhận của CyberZ là cách tiếp cận phát huy trí tuệ, sức sáng tạo và trách nhiệm của người trẻ trong bảo vệ cộng đồng. Hiệu quả dự án cần được thể hiện qua khả năng vận dụng kiến thức vào thực tế, từ kiểm chứng thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân đến lựa chọn cách xử lý phù hợp khi gặp nguy cơ.
Cùng với kỹ năng an toàn số, sinh viên cần được trang bị kiến thức pháp luật để đưa ra cảnh báo có căn cứ và chuyển thông tin đến đúng cơ quan có thẩm quyền. Việc tham gia bảo vệ cộng đồng phải được thực hiện đúng vai trò, không thay thế lực lượng chức năng trong điều tra, xử lý tội phạm.
Đưa kiến thức chống lừa đảo vào tình huống thực tế
Các hoạt động của CyberZ tập trung vào cung cấp kiến thức, đào tạo kỹ năng, thực hành tình huống và sáng tạo nội dung truyền thông. Qua đó, sinh viên được khuyến khích chuyển từ tiếp nhận cảnh báo sang chủ động nhận diện nguy cơ, tự bảo vệ mình và chia sẻ kiến thức với gia đình, bạn bè.
Tại lễ phát động, Ban tổ chức ra mắt Cổng thông tin CyberZ và phát động cuộc thi CyberZ Challenge. Cổng thông tin tập hợp kiến thức, tài liệu và hoạt động của dự án, đồng thời tạo không gian để sinh viên kiểm tra hiểu biết, thực hành nhận diện các tình huống lừa đảo thường gặp và lựa chọn phương án ứng phó.
Với CyberZ Challenge, sinh viên có thể đề xuất ý tưởng truyền thông và giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả phòng, chống lừa đảo trực tuyến. Những ý tưởng xuất sắc sẽ được lựa chọn để tiếp tục hoàn thiện, kết nối nguồn lực triển khai trong thực tế, hướng tới các hoạt động cộng đồng có tính kế thừa.
Thông qua hoạt động sáng tạo video, sinh viên và các nhà sáng tạo nội dung được khuyến khích đưa kiến thức an toàn số đến gần hơn với người dùng. Đây cũng là cách dự án phát huy thế mạnh sử dụng nền tảng số của giới trẻ để lan tỏa thông tin nhận diện và phòng ngừa các thủ đoạn lừa đảo.
Kết nối nhà trường, doanh nghiệp và cộng đồng sinh viên
Bên cạnh điểm tổ chức tại Hà Nội, lễ phát động có các điểm cầu hưởng ứng tại Đà Nẵng và TP.HCM. Câu lạc bộ An ninh mạng, Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông Việt – Hàn thuộc Đại học Đà Nẵng và Câu lạc bộ Marketing, Đại học Hoa Sen tham gia chương trình, góp phần mở rộng kết nối trong cộng đồng sinh viên.
Phát biểu khai mạc, ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA), đánh giá giá trị của CyberZ còn nằm ở mô hình hợp tác giữa các bên. Sự kết nối nguồn lực chuyên môn, công nghệ, giáo dục, truyền thông và sức sáng tạo của sinh viên được kỳ vọng tạo điều kiện để các sáng kiến phát triển thành giải pháp hữu ích cho cộng đồng.
Ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA)
Để duy trì hiệu quả, lãnh đạo Cục An ninh mạng đề nghị dự án chú trọng chuyển hóa tri thức thành kỹ năng và hành động thực tế, phát huy vai trò tiên phong của sinh viên và xây dựng cơ chế phối hợp bền vững. Trong đó, cơ quan chức năng, nhà trường, doanh nghiệp công nghệ, báo chí và người trẻ cùng tham gia vào quá trình trang bị kiến thức, thực hành và lan tỏa kỹ năng an toàn số.
CyberZ cũng khuyến khích doanh nghiệp tham gia với vai trò đối tác, nhà tài trợ và đơn vị đồng hành, đóng góp nguồn lực công nghệ, chuyên môn và truyền thông. Việc hỗ trợ các ý tưởng có giá trị thực tiễn được kỳ vọng giúp hoạt động phòng, chống lừa đảo tiếp tục được triển khai sau các chương trình phát động và cuộc thi.
Từ kết nối sinh viên tại ba thành phố, dự án hướng tới hình thành mạng lưới những “lá chắn số” trong cộng đồng. Mục tiêu là để kiến thức an toàn số trở thành kỹ năng có thể vận dụng hằng ngày, giúp mỗi sinh viên vừa tự bảo vệ mình, vừa hỗ trợ người thân và những người xung quanh nhận diện nguy cơ lừa đảo trực tuyến.
