Sốt ruột với cước vận tải biển

Theo một khảo sát do Hiệp hội Doanh nghiệp (DN) Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA) vừa thực hiện, phần lớn DN logistics trong nước cho biết chiến sự ở Trung Đông những tuần qua đã tạo áp lực đáng kể lên chuỗi cung ứng và hoạt động vận tải quốc tế.

Hàng hóa giảm sức cạnh tranh

Đáng chú ý, có tới 89,8% DN cho biết hoạt động kinh doanh bị ảnh hưởng từ mức trung bình đến đặc biệt nghiêm trọng. Trong đó, chi phí cước vận tải tăng đột biến, thời gian vận chuyển kéo dài và nguy cơ chậm trễ đơn hàng đang bào mòn lợi nhuận và làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu.

Cước vận tải biển tăng mạnh và thời gian giao hàng chậm đang ảnh hưởng lớn đến hoạt động xuất nhập khẩu .Ảnh: TẤN THẠNH

Dữ liệu từ Drewry - đơn vị phân tích thị trường vận tải biển toàn cầu - cho thấy chỉ số giá container thế giới trong tuần gần nhất đã tăng 8%, lên mức 2.123 USD/container 40 feet. Mức tăng chủ yếu đến từ các tuyến Á - Âu và tuyến xuyên Thái Bình Dương. Một số hãng vận tải lớn như MSC và CMA CGM cũng vừa thông báo sẽ tiếp tục tăng giá cước từ ngày 22-3.

Theo bà Trần Thụy Quế Phương, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), hiện thời gian vận chuyển hàng hóa sang Mỹ và châu Âu phải kéo dài thêm khoảng 14 ngày do phải đi đường vòng. "Hàng hóa đi Tây Âu và Trung Đông phải cập cảng tại Ai Cập, sau đó tiếp tục vận chuyển đường bộ. Chi phí vận chuyển container đã tăng 2.000 - 4.000 USD, trong khi chi phí container rỗng trong nước cũng tăng khoảng 500.000 đồng/container" - bà Phương lo ngại.

Bà Nguyễn Thị Tuyết Mai, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), cho rằng việc chi phí vận tải đường biển tăng mạnh và thời gian giao hàng kéo dài đang tác động trực diện đến hoạt động xuất nhập khẩu. "Nhiều tuyến hàng hải phải thay đổi lộ trình để tránh khu vực rủi ro, khiến thời gian giao hàng kéo dài thêm 14-20 ngày hoặc hơn, dẫn đến nguy cơ chậm thanh toán, bị phạt hợp đồng" - bà Mai nhận định.

Bà Mai cho biết ngành dệt may hiện phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu, chiếm khoảng 70%. Các nguyên liệu có nguồn gốc từ hóa dầu, hóa chất đều chịu ảnh hưởng khi chiến sự xảy ra, buộc DN phải hạn chế nhập khẩu, làm gia tăng áp lực sản xuất.

Không chỉ ngành xuất khẩu, lĩnh vực sản xuất trong nước cũng chịu tác động mạnh bởi cước vận tải. Đại diện Công ty Phân bón Cà Mau cho biết giá phân bón tại Trung Đông hiện đã tăng tới 60%, trong khi chi phí vận chuyển biển tăng 20%-30%. "Đáng chú ý, chỉ cần giá khí đầu vào tăng 10 USD thì chi phí sản xuất đã tăng thêm khoảng 525 tỉ đồng" - đại diện DN cho hay và kiến nghị cần ổn định nguồn cung khí.

Theo ông Phan Đình Quân, Giám đốc Công ty EZShipping - DN hoạt động trong ngành logistics, biến động giá nhiên liệu đang gây sức ép lớn với các DN trong ngành. "Việc giá xăng, dầu tăng hơn 55% chỉ trong thời gian ngắn khiến DN không kịp trở tay. Chi phí nhiên liệu chiếm tỉ trọng lớn trong hoạt động vận tải đường biển và đường bộ, trong khi nhiều hợp đồng đã ký cố định giá nên biên lợi nhuận của DN bị bào mòn nhanh chóng" - ông băn khoăn.

Bên cạnh đó, biến động tỉ giá cũng làm gia tăng chi phí nhập khẩu nhiên liệu và thanh toán quốc tế, tạo áp lực kép lên hoạt động logistics. Chi phí vận tải tăng cao kéo theo giá thành hàng hóa leo thang, ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của hàng xuất khẩu Việt Nam.

"Trong bối cảnh ấy, nhiều DN buộc phải cắt giảm chi phí, giãn đầu tư, thậm chí thu hẹp quy mô hoạt động, từ đó tác động tiêu cực đến thị trường lao động và tăng trưởng kinh tế" - ông Quân nêu thực trạng.

Mong chờ chính sách hỗ trợ

Từ những khó khăn hiện nay, cộng đồng DN kiến nghị Chính phủ sớm xem xét các chính sách hỗ trợ về thuế, phí, như giảm thuế thu nhập DN, thuế giá trị gia tăng và một số loại phí chuyên ngành. Cơ quan quản lý cần tăng cường kiểm soát các loại phụ phí trong chuỗi vận tải, bao gồm cước vận tải quốc tế, phụ phí chiến tranh, phụ phí tắc nghẽn cũng như chi phí dịch vụ tại cảng, depot và kho bãi.

Bên cạnh đó, DN cũng mong mỏi ngành hải quan tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục, mở rộng áp dụng chứng từ điện tử nhằm giúp rút ngắn thời gian thông quan. Qua đó, DN giảm được chi phí logistics trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang chịu nhiều sức ép.

Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Tuyết Mai đề nghị DN ngành dệt may cần chủ động thích ứng bằng cách tăng cường nguồn cung trong nước, ưu tiên sử dụng nguyên liệu tự nhiên, nguyên liệu tái chế để giảm phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu, nguyên liệu có nguồn gốc dầu mỏ. Các DN cần tìm thêm các thị trường cung ứng an toàn hơn.

Bà Mai khuyến nghị DN nên mua bảo hiểm hàng hóa liên quan rủi ro chiến tranh, đồng thời làm việc với ngân hàng để tiếp cận các gói tín dụng phù hợp phục vụ hoạt động xuất khẩu. Việc xúc tiến thương mại cũng cần được đẩy mạnh nhằm tìm kiếm thị trường mới, thay thế những thị trường đang gặp khó khăn.

Theo Phó Tổng Thư ký VITAS, DN cần điều chỉnh điều kiện giao hàng, từ giao tại cảng đến sang giao tại cảng đi nhằm giảm thiểu rủi ro. Bên cạnh đó, DN cần chủ động đàm phán lại với đối tác về thời gian giao hàng và giá cả. Vai trò đồng hành của ngân hàng trong việc cung cấp các gói hỗ trợ tài chính cũng được bà Mai nhấn mạnh trong giai đoạn khó khăn này.

Ở lĩnh vực thủy sản, bà Trần Thụy Quế Phương gợi ý các DN xuất khẩu cần đa dạng hóa thị trường, đồng thời chú trọng thị trường nội địa để giảm phụ thuộc. Bà kiến nghị các bộ, ngành thường xuyên cập nhật, thông báo diễn biến từ Trung Đông và các khu vực liên quan để DN kịp thời điều chỉnh chiến lược.

"Chi phí đầu vào và giá nuôi trồng thủy sản đều tăng, gây áp lực lớn lên hoạt động sản xuất. Do đó, cần có giải pháp ổn định chi phí trong nước để hỗ trợ DN duy trì xuất khẩu" - bà Phương nhấn mạnh.