Theo lịch Vạn niên, ngày tiễn ông Công ông Táo về trời năm 2026 là ngày 23 tháng Chạp năm 2025 Âm lịch (năm Ất Tỵ), rơi vào thứ Ba, ngày 10/02/2026 (dương lịch).
Theo phong tục của người Việt, vào ngày này, các gia đình thường làm mâm cỗ cúng tiễn ông Công ông Táo về trời.
Tùy điều kiện thời gian, mỗi nhà sẽ cúng vào các thời điểm khác nhau, có thể cúng đúng ngày hoặc trước ngày 23 tháng Chạp.
Mâm cúng tươm tất được nhiều gia đình Việt chuẩn bị vào ngày Tết ông Công ông Táo. Ảnh: Thu Huong Vu
Thần Táo quân trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam có nguồn gốc từ ba vị thần Thổ công, Thổ địa, Thổ kỳ của Lão giáo Trung Quốc. Nhưng sau đó được Việt hóa thành sự tích "2 ông 1 bà" - vị thần Đất, vị thần Nhà, vị thần Bếp núc. Và người dân vẫn quen gọi chung là Táo quân hoặc ông Táo.
Theo tích của người Việt, Thị Nhi có chồng là Trọng Cao. Dù tình cảm mặn nồng tha thiết nhưng họ mãi không có con. Vì vậy lâu dần Trọng Cao hay kiếm chuyện dằn vặt vợ.
Một hôm, Trọng Cao “chuyện bé xé ra to” đánh Thị Nhi và đuổi đi. Thị Nhi bỏ nhà, lang thang rồi gặp được Phạm Lang. Phải lòng nhau, hai người kết thành vợ chồng. Trọng Cao sau khi nguôi giận lại ân hận, nhớ vợ và quyết lên đường đi tìm Thị Nhi.
Ngày này qua tháng nọ, tìm mãi, hết gạo hết tiền, Trọng Cao phải làm kẻ ăn xin dọc đường. Không ngờ, Trọng Cao lại vào xin ăn đúng nhà của Thị Nhi lúc Phạm Lang đi vắng. Nhận ra người hành khất là chồng cũ, Thị Nhi mời vào nhà nấu cơm cho ăn. Đúng lúc đó, Phạm Lang trở về. Thị Nhi sợ chồng nghi oan nên giấu Trọng Cao dưới đống rạ sau vườn.
Chẳng may đêm ấy, Phạm Lang nổi lửa đốt đống rạ để lấy tro bón ruộng. Thấy lửa cháy, Thị Nhi lao vào cứu Trọng Cao ra. Thấy vợ nhảy vào đống lửa, Phạm Lang thương vợ cũng nhảy theo. Cả ba đều chết trong đám lửa.
Thượng đế thương tình thấy ba người sống có nghĩa có tình nên phong cho làm vua bếp hay còn gọi là Định phúc Táo quân. Người chồng mới làm Thổ công trông coi việc trong bếp. Người chồng cũ làm Thổ địa trông coi đất đai, nhà cửa. Còn người vợ làm Thổ kỳ trông coi việc chợ búa.
Theo tích xưa, không chỉ định đoạt may, rủi, phúc họa của gia chủ, các vị Táo quân còn ngăn cản sự xâm phạm của ma quỷ vào thổ cư, giữ bình yên cho mọi người trong nhà.
Theo sự tích dân gian Việt Nam, hằng năm, vào ngày 23 tháng Chạp, Táo quân sẽ cưỡi cá chép bay về trời để trình báo mọi việc lớn nhỏ xảy ra trong gia đình với Ngọc Hoàng. Cho đến đêm giao thừa, Táo quân mới quay về hạ giới để tiếp tục công việc trông coi bếp lửa của các gia đình.
Vì thế, vào ngày 23 tháng Chạp, trước khi Táo quân lên thiên đình, người ta thực hiện nghi lễ cúng Táo quân để bày tỏ lòng biết ơn với các vị thần.
Đồng thời, đây cũng là dịp để mọi người trở về sum họp, quây quần bên nhau sau một năm làm ăn vất vả.
Tùy theo điều kiện, mỗi gia đình sẽ chuẩn bị những mâm cỗ lớn nhỏ khác nhau.
Tục cúng ông Táo là một nét văn hóa đẹp, mang nhiều nét tâm linh, hướng tới bình an của người Việt Nam.
