Khoảng 2.000 cây chùm ruột được anh Bùi Hữu Toàn trồng thành vườn lớn, trở thành nguồn thu hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Điều thú vị là ý tưởng trồng loại cây này không bắt đầu từ một bản kế hoạch kinh doanh, mà xuất phát từ… cơn nghén của người vợ.
Vài năm trước, khi vợ mang thai thèm chùm ruột nhưng tìm khắp các chợ không có, anh Toàn nảy ý định trồng cây ngay trên mảnh đất từng mua bằng tiền tích góp sau 3 năm lao động ở Nhật Bản. Từ 1.000 cây ban đầu, anh mở rộng lên khoảng 2.000 cây.
Mỗi năm, riêng tiền bán trái tươi, sau khi trừ chi phí, anh thu lãi khoảng 400-500 triệu đồng.
Vườn chùm ruột rộng 1,8 ha, với khoảng 2.000 cây đang cho thu hoạch của anh Toàn. Ảnh: Thiện Chí
Anh Toàn kiểm tra những cây chùm ruột trong vườn vào cuối tháng 8. Ảnh: Thiện Chí
Chàng trai quê đi Nhật vì “cần tiền”
Nhắc về hành trình lập nghiệp, anh Toàn cho biết sau khi học xong THPT, anh từng có suy nghĩ đơn giản là tìm một công việc để kiếm tiền. Thời điểm đó, ở quê, thu nhập của công nhân chỉ khoảng 4-5 triệu đồng/tháng.
Qua báo đài, anh biết thông tin về chương trình đưa người lao động sang Nhật Bản làm việc. Nghe nói mức thu nhập có thể lên đến hàng chục triệu đồng mỗi tháng, chàng trai tuổi đôi mươi khi ấy quyết định đăng ký.
“Nói thật, lúc đó tôi đi Nhật là ham tiền. Nghe nói đi Nhật lương tháng 20 triệu đồng, trong khi ở quê làm công nhân chỉ 4-5 triệu nên tôi muốn thử đi”, anh Toàn cười nhớ lại.
Quyết định của anh khi ấy khiến gia đình không khỏi lo lắng. Khái niệm đi lao động nước ngoài còn khá mới mẻ, thông tin lại ít, người thân sợ con trai sang xứ người không làm được việc, thậm chí có thể mang nợ trở về. Sau nhiều lần thuyết phục, gia đình đồng ý vay vốn để anh lên đường.
Tháng 3/2008, anh Toàn sang Nhật Bản, làm việc cho một công ty chuyên gia công nội thất, chủ yếu sản xuất tủ, bàn, ghế. Công ty lo chỗ ở và hai bữa ăn mỗi ngày.
Sau 3 năm lao động tại Nhật Bản, anh Toàn trở về quê, dùng số vốn tích lũy để bắt đầu hành trình lập nghiệp. Ảnh: Thiện Chí
Năm đầu, thu nhập của anh khoảng 20 triệu đồng/tháng. Hai năm sau, nếu tăng ca, số tiền nhận được có thể lên gần 40 triệu đồng/tháng. Khoản tiền kiếm được giúp anh gửi về gia đình trả dần khoản vay. Sau đó, anh tích lũy vốn mua được 1ha đất với giá 400 triệu đồng.
Nhưng sau 3 năm xa quê, điều khiến anh mong muốn nhất không phải là tiếp tục ở lại Nhật Bản kiếm tiền. “Đi được 1-2 tháng là tôi bắt đầu nhớ nhà. Đến 3 năm thì nhớ dữ lắm nên quyết định về. Có được một số vốn, tôi mua đất rồi lập nghiệp ở quê luôn”, anh Toàn kể.
Tháng 3/2011, đúng 3 năm sau ngày sang Nhật, anh trở về quê.
Có vốn và đất trong tay, anh Toàn bắt đầu tìm hướng làm kinh tế. Mô hình đầu tiên là trồng cây cảnh kết hợp kinh doanh đồ xưa và các loại chậu gốm. Tuy nhiên, từ một người chưa có nhiều kinh nghiệm, anh không tránh khỏi những lần trả giá.
“Thời gian đầu tôi không rành về cây cảnh, nhưng vì đam mê nên cứ làm. Một, hai năm đầu bị lỗ, có lúc nợ ngân hàng vài trăm triệu đồng”, anh nói.
Sau thời gian loay hoay, công việc kinh doanh cây cảnh và đồ xưa dần khởi sắc. Anh trả được nợ, có thêm vốn và tiếp tục tìm kiếm những hướng đi mới.
"Đổi đời" nhờ cơn nghén của vợ
Khoảng 5 năm trước, một câu chuyện rất đời thường đưa anh Toàn đến với cây chùm ruột. Thời điểm đó, vợ anh mang thai, thèm loại trái cây vốn quen thuộc ở miền Tây. Thế nhưng, anh đi nhiều khu chợ tìm mua vẫn không có.
“Thấy đất vườn có sẵn, tôi nghĩ thôi trồng luôn, để vợ thèm thì ra vườn hái cho tiện”, anh kể.
Từ ý định ban đầu chỉ trồng vài cây phục vụ gia đình, anh Toàn nhận thấy chùm ruột ở miền Tây chủ yếu được trồng quanh nhà, trong khi nhu cầu sử dụng loại trái này để làm mứt vào dịp Tết khá lớn. Nghĩ nguồn cung có thể thiếu, anh quyết định thử sức với quy mô lớn, trồng 1.000 cây rồi mở rộng lên hơn 2.000 cây.
“Cây này ít tốn phân thuốc nên tôi nghĩ thử làm cũng không sợ lỗ”, anh nói. Hiện vườn có khoảng 2.000 cây chùm ruột trên diện tích 18.000m2, trồng cách nhau khoảng 3m.
Chùm ruột được anh Toàn chủ động xử lý để cây ra trái vào thời điểm thị trường có nhu cầu cao. Ảnh: Thiện Chí
Những chùm chùm ruột vàng trĩu cành trong vườn của anh Toàn. Ảnh: NVCC
Theo anh Toàn, chùm ruột khá dễ trồng, không đòi hỏi nhiều công chăm sóc. Khoảng 3-6 tháng, anh bón một lần phân bò hoặc phân hữu cơ để bổ sung dinh dưỡng, giúp đất tơi xốp. Cây được trồng từ hạt, nếu chăm sóc tốt, khoảng một năm đến 14-15 tháng có thể cho nhiều trái.
Điểm quan trọng nhất là chủ động xử lý để cây cho trái đúng thời điểm thị trường có nhu cầu.
“Chu kỳ từ lúc xử lý đến khi hái khoảng 2,5-3 tháng. Khi thấy cây già lá, tôi bắt đầu cắt nước cho cây rụng lá, sau đó tưới nước trở lại để cây ra hoa, kết trái”, anh Toàn giải thích.
Nhờ cách làm này, anh có thể chủ động tạo những đợt chùm ruột phục vụ thị trường cuối năm. Từ đầu tháng Chạp âm lịch, anh tập trung bán trái tươi cho thương lái, khi các cơ sở chế biến bắt đầu tăng nhu cầu làm mứt Tết.
Thương lái tìm đến tận vườn thu mua, tự hái và lựa những trái lớn để đưa về các cơ sở làm mứt. Giá chùm ruột thương phẩm có thời điểm khoảng 35.000 đồng/kg.
Vườn chùm ruột của anh Toàn cho thu hoạch khoảng 3-4 đợt mỗi năm, tùy điều kiện thời tiết. Riêng tiền bán trái tươi, sau khi trừ chi phí, anh thu lãi khoảng 400-500 triệu đồng/năm. Khoản lợi nhuận này chưa tính nguồn thu từ sản phẩm rượu chùm ruột mà anh phát triển sau đó.
Khi số lượng cây tăng lên, anh Toàn bắt đầu đối mặt với bài toán đầu ra. Nếu chỉ bán trái tươi, vào những thời điểm không phải mùa Tết, lượng chùm ruột thu hoạch được không phải lúc nào cũng tiêu thụ hết.
Thay vì thu hẹp diện tích, anh nghĩ đến cách chế biến sâu để tự tạo đầu ra cho sản phẩm.
“Tôi trồng nhiều lên thì bán đâu có hết. Bắt buộc phải tìm một nguồn nào đó để tự cung cấp đầu ra cho mình”, anh nói.
Anh tìm đến Bình Thuận để học cách làm rượu thanh long. Sau nhiều lần tìm hiểu, thử nghiệm, anh may mắn gặp một người có kinh nghiệm trong nghề và mua lại công thức. Mang kiến thức về quê, anh tiếp tục nghiên cứu, điều chỉnh để ứng dụng vào chùm ruột.
“Cũng trầy trật lắm. Phải gặp người này, người kia rồi may mắn gặp được một chị chuyên làm rượu thanh long. Tôi mua lại công thức của chị ấy, sau đó mới ứng dụng làm rượu chùm ruột được”, anh kể.
Hiện anh có cơ sở sản xuất rượu chùm ruột ngay tại vườn, qua đó tận dụng nguồn nguyên liệu do chính gia đình trồng.
Việc chế biến sâu không chỉ giúp giải quyết bài toán đầu ra mà còn mở thêm một hướng phát triển cho vườn cây.
Mở quán cà phê giữa vườn chùm ruột
Không dừng lại ở trồng và chế biến chùm ruột, anh Toàn tiếp tục tận dụng không gian khu vườn để mở quán cà phê. Ý tưởng ban đầu không xuất phát từ việc tính toán lợi nhuận.
“Tôi làm vườn xong thì dự định làm một chỗ nghỉ dưỡng cho gia đình. Sau đó thấy ở quê không khí thoải mái, mình thấy thoải mái thì nghĩ người khác chắc cũng thích nên mở quán cà phê”, anh chia sẻ.
Quán nằm trong khu vườn, khách đến có thể uống cà phê, thưởng thức trà chùm ruột, tham quan và trải nghiệm không gian miệt vườn.
Du khách đến Chùm Ruột Garden có thể tham quan vườn và hái chùm ruột ăn miễn phí vào mùa trái rộ. Ảnh: NVCC
Đặc biệt, vào mùa chùm ruột sai trái, khách còn được tự tay hái và ăn trái cây miễn phí. Quán không thu vé vào vườn. Một ly cà phê có giá khoảng 18.000 đồng, trà chùm ruột khoảng 22.000 đồng.
“Tôi không đặt nặng vấn đề kinh tế ở quán. Chủ yếu muốn làm một điểm để quảng bá rằng quê mình có một nơi như vậy”, anh Toàn nói. Những ngày cuối tuần, quán có thể đón khoảng 300-400 lượt khách.
