Từ ngày 15/8/2026, Nghị định 238/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 168/2024/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành. Một trong những nội dung đáng chú ý nhất là quy định xử phạt đối với các hành vi vi phạm liên quan đến việc bảo đảm an toàn cho trẻ em khi ngồi trên xe ô tô.
Cụ thể, người điều khiển xe ô tô chở trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 m mà không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp sẽ bị xử phạt bằng hình thức phạt cảnh cáo. Quy định này được áp dụng đối với các loại xe gia đình, xe cá nhân và loại trừ nhóm xe kinh doanh vận tải hành khách.
Từ 15/8, người điều khiển ô tô chở trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 m mà không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp sẽ bị xử phạt bằng hình thức cảnh cáo (Ảnh: Bảo Nguyên/ VTV Times)
Song song với đó, hành vi để trẻ em dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m ngồi cùng hàng ghế với người lái (trừ trường hợp phương tiện chỉ thiết kế một hàng ghế duy nhất) sẽ bị xử phạt tiền trực tiếp với mức phạt từ 800.000 đồng đến 1.000.000 đồng.
Liên quan đến vấn đề này, theo VTV, trước thời điểm quy định chính thức áp dụng, nhiều phụ huynh vẫn thể hiện thái độ chủ quan, thờ ơ trước việc trang bị thiết bị an toàn cho con em mình. Một bộ phận người tiêu dùng lầm tưởng rằng hình thức "phạt cảnh cáo" chỉ tương đương với một lời nhắc nhở bằng miệng của lực lượng chức năng, không phát sinh chi phí phạt tiền nên chưa cần thiết phải đầu tư chi phí mua ghế chuyên dụng. Sự hiểu lầm này có thể dẫn đến những hệ quả pháp lý phức tạp khi luật đi vào thực tiễn.
Dưới góc độ pháp luật hành chính, hình thức phạt cảnh cáo không đơn thuần là một lời nhắc nhở không chính thức. Theo phân tích của các chuyên gia pháp lý và cơ quan quản lý giao thông, cảnh cáo là một chế tài hành chính chính thức. Lý giải về vấn này, TS Trần Hữu Minh, Phó Vụ trưởng Vụ Vận tải và An toàn giao thông, Bộ Xây dựng cho biết: "Trong hệ thống các hình thức xử phạt vi phạm hành chính, cảnh cáo là một hình thức xử phạt chính, bên cạnh phạt tiền, tước quyền sử dụng giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề, tước quyền sử dụng phương tiện và các hình thức xử phạt khác. Việc áp dụng hình thức cảnh cáo thể hiện Nhà nước đã xác định đây là hành vi vi phạm pháp luật và người vi phạm phải chịu trách nhiệm theo quy định".
Khác với suy nghĩ của nhiều người, quy trình xử phạt cảnh cáo vẫn đòi hỏi người có thẩm quyền tiến hành lập biên bản vi phạm hành chính và ban hành quyết định xử phạt chính thức bằng văn bản. Điểm khác biệt duy nhất so với hình thức phạt tiền là người vi phạm không phải thực hiện nghĩa vụ tài chính nộp tiền vào ngân sách Nhà nước đối với hành vi vi phạm đó. Toàn bộ hồ sơ và quyết định xử phạt này sẽ được số hóa, lưu trữ chính thức trong hệ thống cơ sở dữ liệu xử lý vi phạm hành chính quốc gia.
Hệ quả pháp lý quan trọng nhất của hình thức này nằm ở cơ chế kiểm soát tái phạm. Theo quy định tại Điều 7 Luật Xử lý vi phạm hành chính, trong thời hạn 6 tháng kể từ ngày chấp hành xong quyết định xử phạt cảnh cáo, nếu cá nhân tiếp tục thực hiện cùng hành vi vi phạm thì hành vi đó sẽ bị xác định là tái phạm.
Trong các lần kiểm tra tiếp theo, yếu tố tái phạm sẽ được ghi nhận là một tình tiết tăng nặng theo quy định của pháp luật. Khi đó, người điều khiển phương tiện sẽ phải đối mặt với các khung xử phạt hành chính nghiêm khắc hơn rất nhiều so với lần vi phạm đầu tiên. Do đó, việc hiểu sai tính chất của phạt cảnh cáo có thể khiến người tham gia giao thông chịu những chế tài pháp lý nặng nề hơn về sau.
Bên cạnh đó, nghị định Nghị định số 238/2026/NĐ-CP cũng xử lý triệt để tình trạng vi phạm trong hoạt động vận tải hành khách, đồng thời nâng cao hiệu quả giám sát công nghệ đối với các phương tiện vận tải.
“Siết” chặt xe cá nhân chở khách chui, xử lý triệt để “xe dù, bến cóc”
Thực trạng xe gia đình, xe cá nhân kinh doanh vận tải “chui” và xe hợp đồng lách luật chạy như xe tuyến cố định đã được bổ sung các chế tài xử lý nghiêm khắc:
- Phạt nặng ô tô cá nhân chở khách thu tiền: Bổ sung quy định mức phạt tiền từ 12.000.000 đồng đến 14.000.000 đồng đối với người điều khiển xe ô tô không kinh doanh vận tải hành khách nhưng chở người có thu tiền hoặc ký hợp đồng, nhận đặt chỗ để chở người trên xe. Đồng thời, tài xế vi phạm sẽ bị trừ 06 điểm giấy phép lái xe.
- Xử lý trách nhiệm của chủ xe: bổ sung quy định phạt tiền đối với chủ phương tiện khi giao xe hoặc để cho người làm công thực hiện hành vi chở khách, chở hàng thu tiền trái phép nêu trên.
- Quy định chặt chẽ nhằm xử lý hành vi vi phạm của xe kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng, cụ thể: phạt tiền đối với các xe hợp đồng lách luật thông qua việc: gom khách, bán vé, thu tiền ngoài hợp đồng, xác nhận đặt chỗ cho từng hành khách, ấn định hành trình, lịch trình cố định, hoặc đón, trả khách tại trụ sở, văn phòng đại diện trái quy định.
- Bổ sung mức xử phạt đối với hành vi điều khiển xe ô tô không kinh doanh vận tải hàng hóa nhưng chở hàng hóa trên xe có thu tiền.
Ảnh minh hoạ (Ảnh: VGP/Vũ Phong)
Tăng cường quản lý thiết bị giám sát hành trình và thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe
Nghị định số 238/2026/NĐ-CP siết chặt chế tài đối với việc quản lý dữ liệu phương tiện nhằm phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra:
- Đối với thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe và thiết bị giám sát hành trình: Xử phạt nghiêm người điều khiển xe kinh doanh vận tải, xe đầu kéo, xe vận tải nội bộ không lắp hoặc có lắp nhưng thiết bị không hoạt động, không ghi hình, hoặc cố tình làm sai lệch dữ liệu của thiết bị giám sát hành trình và thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe.
- Bổ sung mức xử phạt đối với chủ xe đưa phương tiện vi phạm vào hoạt động: Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng đối với cá nhân, từ 10.000.000 đồng đến 12.000.000 đồng đối với tổ chức là chủ xe ô tô đầu kéo, xe vận tải nội bộ nếu đưa phương tiện không lắp hoặc có lắp nhưng không hoạt động hoặc làm sai lệch dữ liệu của thiết bị giám sát hành trình, thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe vào lưu thông.
- Bổ sung quy định về thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách: Quy định cụ thể hành vi vi phạm và chế tài xử phạt đối với xe kinh doanh vận tải hành khách từ 08 chỗ trở lên (không kể chỗ lái xe) không lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách, không lưu trữ dữ liệu hoặc không truyền dẫn dữ liệu theo đúng quy định.
Quy định chặt chẽ đối với xe cứu hộ giao thông
Lần đầu tiên, hoạt động cứu hộ giao thông đường bộ được đưa vào khung quản lý và xử phạt chi tiết: Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với người điều khiển xe ô tô cứu hộ chở, kéo xe vượt quá khối lượng cho phép chuyên chở, kéo theo ghi trong chứng nhận kiểm định, hoặc kéo xe không đúng đối tượng được cứu hộ theo quy định của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ. Ngoài việc bị áp dụng hình thức xử phạt, người điều khiển phương tiện vi phạm quy định này sẽ bị trừ 02 điểm giấy phép lái xe.
Làm rõ các hành vi che lấp, làm thay đổi biển số xe
Nghị định số 238/2026/NĐ-CP sửa đổi chuẩn hóa và mô tả chi tiết các hành vi cố tình làm sai lệch biển số nhằm trốn tránh phạt nguội:
Xử phạt hành vi điều khiển xe gắn biển số không đúng vị trí, không đúng quy cách; dán lên chữ, số, che lấp, bẻ cong, làm thay đổi màu sắc, hình dạng, kích thước của biển số; hoặc sử dụng chất liệu, vật liệu, thiết bị làm thay đổi khả năng nhận diện thông tin biển số xe đối với các phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ.
