Giới chơi cây cảnh tại TP Cần Thơ phần lớn đều biết đến anh Trần Hiếu Nhân (45 tuổi, ngụ phường Trung Nhứt) - chủ nhân một vườn bonsai quy mô lớn. Phía sau cơ ngơi bạc tỷ ấy là hành trình dài đầy nhọc nhằn, bắt đầu từ những ngày lập nghiệp trong cảnh thiếu thốn trăm bề.
Cơ duyên đến với anh Nhân giản dị như chính con người anh. Thuở trẻ, chỉ mong sân nhà thêm sắc xuân, anh trồng vài gốc mai vàng “cho có không khí Tết”. Không ngờ, niềm say mê cây cảnh cứ lớn dần, rồi trở thành nghề gắn bó với anh suốt nhiều năm sau đó.
Từ vài gốc mai trồng chơi ngày Tết, anh Nhân gây dựng nên vườn bonsai quy mô hơn 10.000m2 tại Cần Thơ. Ảnh: T.X
Sinh ra trong gia đình nghèo ở tỉnh Đồng Tháp, không vốn liếng, đất sản xuất hạn chế, anh Nhân bước vào nghề trồng cây cảnh từ con số 0. Tài sản lớn nhất khi ấy chỉ là niềm đam mê và sự kiên nhẫn.
Với suy nghĩ “muốn giỏi phải tìm thầy”, cứ có thời gian là anh miệt mài đạp xe hàng chục cây số từ Đồng Tháp sang Cần Thơ để tìm người truyền nghề. Nhưng không phải chuyến đi nào cũng gặp được người phù hợp. Anh lại lặng lẽ tự học bằng cách len lỏi vào các nhà vườn lớn, quan sát từng thao tác cắt tỉa, ghi chép cẩn thận rồi về nhà mày mò thực hành.
Suốt hơn 10 năm bám trụ với nghề tại Đồng Tháp, kinh tế gia đình anh Nhân vẫn luôn chật vật. Để có tiền "nuôi cây" và trang trải cuộc sống, anh đi làm thuê cho nhiều nhà vườn, vừa kiếm thu nhập, vừa tích lũy kinh nghiệm thực tế.
Thời gian đầu, anh chỉ dám mua những cây nhỏ, giá rẻ, nuôi chậm. Khi có vốn hơn, anh đầu tư cây lớn, chăm dưỡng rồi bán, xoay vòng vốn.
“Tôi đi làm thuê không chỉ để có tiền, mà quan trọng hơn là học nghề. Mỗi nhà vườn là một bài học mà không trường lớp nào dạy được”, anh Nhân chia sẻ.
Cây khế hơn 100 năm tuổi trong vườn bonsai của anh Nhân. Ảnh: T.X
Đến năm 2001, khi số lượng mai trong vườn ngày càng nhiều, anh bắt đầu tìm hiểu sâu về bonsai – lĩnh vực đề cao vẻ đẹp tổng thể của thân, rễ, dáng, thế chứ không chỉ là hoa, lá. Việc đầu tư cũng được anh tính toán thận trọng, tăng dần theo từng giai đoạn, từ vài triệu đến vài chục triệu, rồi hàng trăm triệu đồng cho mỗi cây.
“Ngày xưa khó khăn, tôi chỉ dám đầu tư những cây có giá trị ổn định. Ban đầu là vài triệu đồng, rồi vài chục triệu, sau đó mới lên vài trăm triệu. Vốn cứ vậy tăng dần theo năm tháng”, anh Nhân nhớ lại.
Khi kinh tế dần ổn định, anh Nhân chuyển về TP Cần Thơ sinh sống, tham gia sinh hoạt tại Hội Sinh vật cảnh thành phố. Từ đây, con đường làm nghề của anh bước sang giai đoạn bài bản, chuyên nghiệp hơn.
Vườn bonsai của anh Nhân hiện có hơn 1.500 cây, thuộc trên 20 chủng loại khác nhau. Ảnh: T.X
Sau hơn 20 năm gắn bó với cây cảnh, anh Nhân hiện sở hữu vườn bonsai rộng hơn 10.000m2, với trên 1.500 cây thuộc hơn 20 chủng loại như mai chiếu thủy, gừa sông, vạn niên tùng, sam hương… Nhiều cây được anh nuôi dưỡng, tạo tác suốt hàng chục năm.
Theo anh Nhân, mỗi chậu bonsai có giá từ 20–30 triệu đồng đến vài tỷ đồng, tùy vào dáng thế, mức độ hoàn thiện, kỹ thuật và khả năng ổn định lâu dài. Anh không chạy theo “sóng” thị trường ngắn hạn mà ưu tiên những dòng cây có giá trị lâu dài.
Với anh Nhân, bonsai không chỉ là kế sinh nhai mà còn là một loại hình nghệ thuật. Có những cây được anh nuôi từ lúc còn là cây con, đã nhiều năm vẫn chưa bán và được giữ lại để tiếp tục hoàn thiện.
“Nếu đặt nặng chuyện mua bán, người làm nghề dễ lạc khỏi giá trị nghệ thuật, cây cũng vì thế mà mất giá. Chỉ khi lấy nghệ thuật làm gốc, cây mới đạt đến ‘độ chín’ và đứng vững theo thời gian”, anh chia sẻ.
Không chỉ là nơi sản xuất, vườn bonsai của anh Nhân còn là không gian thưởng lãm dành cho người yêu cây cảnh. Ảnh: T.X
Nhiều cây bonsai trong vườn của anh Nhân có giá trị từ hàng chục triệu đến vài tỷ đồng, tùy dáng thế và độ hoàn thiện
Những nỗ lực bền bỉ đã giúp anh Nhân được công nhận là nghệ nhân cấp quốc gia, từng đoạt giải tại Lễ hội Bonsai và Suiseki châu Á – Thái Bình Dương lần thứ 15 (năm 2019), cùng nhiều giải vàng, bạc, đồng tại các cuộc thi bonsai cấp thành phố.
Không chỉ làm giàu cho bản thân, vườn bonsai bạc tỷ của anh Nhân còn là điểm đến của nhiều người yêu cây cảnh đến học nghề, trao đổi kinh nghiệm. Anh sẵn sàng nhận dưỡng cây cho khách, hướng dẫn kỹ thuật và tạo điều kiện cho người trẻ có đam mê theo đuổi nghề.
