Mỗi chiếc ô tô bán ra đang đóng góp gì cho ngân sách Việt Nam?

Có một điểm chung giữa một chiếc xe gia đình vừa được bàn giao tại showroom, một chiếc xe tải chuẩn bị lăn bánh phục vụ vận chuyển hay một chiếc ô tô điện mới xuất xưởng: tất cả đều không chỉ tạo ra doanh thu cho doanh nghiệp, mà còn góp thêm một phần nguồn lực cho ngân sách nhà nước.

Điều này được phản ánh khá rõ qua bức tranh đóng góp của ngành ô tô. Trong gần 1 triệu tỷ đồng ngân sách mà 200 doanh nghiệp nộp thuế lớn nhất Việt Nam đóng góp trong năm 2025 (VNTAX200), riêng nhóm doanh nghiệp ô tô đã đóng góp gần 94.000 tỷ đồng , tương đương gần 10% tổng số thu và là nhóm đóng góp lớn thứ tư, chỉ sau bất động sản, dầu khí và ngân hàng.

Những con số này cho thấy ô tô không chỉ là một ngành sản xuất hay tiêu dùng, mà đã trở thành một trong những lĩnh vực tạo nguồn thu quan trọng cho ngân sách.

Trong nhiều năm qua, khi nhắc đến ngành ô tô, người ta thường nói về doanh số, thị phần hay cuộc đua giữa các thương hiệu. Tuy nhiên, phía sau những con số bán hàng là một giá trị khác ít được nhắc đến hơn nhưng có ý nghĩa lâu dài với nền kinh tế: đóng góp ngân sách.

Ít người để ý rằng, giá trị mà ngành ô tô tạo ra không chỉ nằm ở những chiếc xe bán ra mỗi năm. Đằng sau mỗi chiếc xe là hoạt động của hàng trăm doanh nghiệp cung ứng linh kiện, logistics, tài chính, bảo hiểm, dịch vụ hậu mãi cùng hàng chục nghìn lao động trực tiếp và gián tiếp. Mỗi mắt xích đều tạo ra doanh thu, lợi nhuận và các khoản thuế tương ứng, hình thành nên nguồn thu bền vững cho ngân sách.

Đối với người tiêu dùng, việc mua một chiếc xe thường chỉ gắn với giá bán và chi phí sử dụng. Nhưng với nền kinh tế, giao dịch ấy còn đồng nghĩa với việc phát sinh các khoản thuế từ hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, thu nhập của người lao động, hoạt động của đại lý và hàng loạt doanh nghiệp vệ tinh. Những khoản đóng góp này tiếp tục được bổ sung vào ngân sách để phục vụ đầu tư phát triển.

Đó cũng là lý do trong nhóm doanh nghiệp ô tô đóng góp lớn nhất hiện nay có sự hiện diện của cả doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và doanh nghiệp tư nhân trong nước. Khối FDI với những tên tuổi như Toyota Việt Nam, Honda Việt Nam, Ford Việt Nam hay Mitsubishi Motors hiện vẫn giữ vai trò nổi bật khi đóng góp hơn 52.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 61% tổng số nộp của nhóm ô tô. Trong khi đó, khu vực doanh nghiệp tư nhân cũng đang tạo chiều sâu ngày càng rõ với sự hiện diện của THACO, Thành Công Group, VinFast, TASCO, VIMID hay Kim Long Motors.

Bức tranh này cho thấy ngành ô tô Việt Nam không còn phụ thuộc hoàn toàn vào một khu vực doanh nghiệp. Trong khi các nhà sản xuất nước ngoài tiếp tục giữ vai trò quan trọng nhờ nền tảng đầu tư và sản xuất lâu năm, các doanh nghiệp trong nước cũng đang mở rộng quy mô hoạt động, gia tăng năng lực sản xuất và từng bước nâng mức đóng góp cho ngân sách.

Không phải ngẫu nhiên các trung tâm sản xuất ô tô như Quảng Nam, Ninh Bình, Hải Phòng đều trở thành những địa phương có hệ sinh thái công nghiệp phát triển. Khi một nhà máy ô tô đi vào hoạt động, nhu cầu về linh kiện, cơ khí, vận tải, kho bãi, đào tạo nhân lực và các dịch vụ hỗ trợ cũng tăng theo. Điều đó không chỉ tạo việc làm mà còn mở rộng nguồn thu ngân sách địa phương để tiếp tục đầu tư cho giao thông, trường học, bệnh viện và các công trình công cộng.

Điều đáng chú ý là đóng góp của ngành ô tô không còn tập trung tuyệt đối ở một vài doanh nghiệp dẫn đầu. Bên cạnh những tập đoàn quy mô lớn, ngày càng có nhiều doanh nghiệp vượt mốc đóng góp 1.000 tỷ đồng, thậm chí 2.000 tỷ đồng mỗi năm vào ngân sách. Riêng trong năm 2025, VinFast, TASCO, VIMID, Kim Long Motors và TMT Motors đều ghi nhận mức đóng góp tăng so với năm trước, với tổng số tăng thêm gần 3.000 tỷ đồng. Điều này phản ánh sự mở rộng của hệ sinh thái ô tô Việt Nam, khi ngày càng nhiều doanh nghiệp ở các phân khúc khác nhau lớn lên và tạo thêm nguồn lực cho nền kinh tế.

Ở góc độ rộng hơn, ngành ô tô còn cho thấy mối quan hệ chặt chẽ giữa tăng trưởng doanh nghiệp và lợi ích của xã hội. Khi doanh nghiệp đầu tư thêm nhà máy, mở rộng sản xuất và bán được nhiều sản phẩm hơn, không chỉ doanh thu hay lợi nhuận tăng lên mà Nhà nước cũng có thêm nguồn lực để đầu tư trở lại cho hạ tầng giao thông, y tế, giáo dục và các dịch vụ công. Nói cách khác, phía sau mỗi chiếc xe đến tay khách hàng là cả một chuỗi giá trị đang góp phần tạo nên những con đường, cây cầu, trường học hay bệnh viện phục vụ cộng đồng.

Bởi vậy, bên cạnh những bảng xếp hạng quen thuộc về doanh số hay thị phần, mức độ đóng góp ngân sách ngày càng được nhìn nhận như một thước đo khác phản ánh giá trị mà doanh nghiệp mang lại cho nền kinh tế. Đó không chỉ là số tiền nộp vào ngân sách, mà còn phản ánh quy mô hoạt động, khả năng tạo việc làm, sức lan tỏa của chuỗi cung ứng và những giá trị dài hạn mà doanh nghiệp tạo ra cho đất nước.